luchtfoto van madrid door trabantos (bron: Shutterstock)

Vergroening van de stadsrand, lessen uit een kurkdroog Madrid

3 augustus 2023

4 minuten

Casus Vergroening van de stadsrand. Het klinkt als de ideale optie voor gebiedsontwikkelaars om stad en platteland op een duurzame manier te verbinden. Maar de Spaanse hoofdstad Madrid bewijst dat deze strategie ook averechts kan werken wanneer gebiedsontwikkelaars zich blindstaren op het aantal bomen dat wordt geplant.

Dit artikel verscheen eerder in de Zomereditie 2023 van de Gebiedsontwikkeling.krant. De stadsrand is daarin het centrale thema. Hier kunt u de hele krant lezen.

De plannen, cijfers en plaatjes op de websites van de gemeente Madrid en de verantwoordelijke landschapsarchitecten zijn schitterend. Bosque Metropolitano Madrid heeft op papier alles in zich als voorbeeldproject voor steden wereldwijd die worstelen met de vraag hoe zij de randen van de stad in willen vullen. De 75 kilometer lange groene strook rondom de Spaanse hoofdstad moet volgens de bedenkers ‘de stadsrand van de 21ste eeuw’ worden. Niet de kurkdroge grond waar de regio rond Madrid om bekend staat, maar een groene zone met 100.000 nieuwe bomen. Volgens de gemeente hebben al deze bomen gezamenlijk, wanneer ze na 12 jaar volwassen zijn, 170.000 ton CO2 opgenomen.

Minder hittestress

En dat is slechts het begin. De herinrichting van de stadsrand betekent het creëren van talloze koppelkansen. Er komt voor de Madrilenen veel meer ruimte om de stad op een prettige manier te ontvluchten. Grote delen van het gebied worden geschikt gemaakt voor recreatie en ontspanning. Ook de dieren krijgen meer bewegingsvrijheid door de aanleg van ecoducten over de snelwegen die het gebied doorkruisen. En al het nieuwe groen zorgt voor het tegengaan van hittestress, het verbeteren van de luchtkwaliteit en minder overstromingsgevaar.

Een van de grote problemen is dat de gemeente helemaal geen geld heeft om de grond aan te kopen waar de groene stadsrand moet ontstaan

Ruim drie jaar na de bekendmaking van de plannen zit er echter een groot verschil tussen het papieren droombeeld en de huidige situatie. Publicaties in (inter)nationale media en berichten van gebruikers op sociale media laten zien dat er van de plannen voor een groene oase rond de Spaanse hoofdstad nog niet veel terecht is gekomen. Van de bomen die al geplant zijn, heeft slechts een vijfde de droogte van de afgelopen jaren overleefd. In andere delen van het gebied zijn nog helemaal geen of nauwelijks bomen geplant. Zo lijkt het alsof de foto’s zijn genomen in een woestijn in plaats van in ‘de stadsrand van de 21ste eeuw’.

Geen geld

De discussie loopt zo hoog op dat Bosque Metropolitano afgelopen maart een van de belangrijke onderwerpen was tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. In een artikel van het Amerikaanse Bloomberg onderbouwt de lokale Socialistische Partij, die in de gemeenteraad van Madrid in de oppositie zit, de kritiek met cijfers. Het lokale bestuur heeft inmiddels ruim 35 miljoen euro uitgegeven, maar met dat geld is tot nu toe slechts 0,74 procent aangelegd van het totale groene oppervlak dat in de plannen is opgenomen. Een van de grote problemen is dat de gemeente helemaal geen geld heeft om de grond aan te kopen waar de groene stadsrand moet ontstaan. Het stadsbestuur probeert nu de grond te pachten, maar dat brengt volgens deskundigen de continuïteit van het project in gevaar.

Metropolitan forest madrid door Volterra en Burgos y Garrido - anillo verde (bron: LOLA landscape architects)

‘Metropolitan forest madrid’ door Volterra en Burgos y Garrido - anillo verde (bron: LOLA landscape architects)


De lokale overheid zegt zich niet in de beschuldigingen te herkennen en dat er nu al ’16 hectare aan gezond bos’ is aangelegd. Ook zijn er al contracten ondertekend voor het aanleggen en onderhouden van andere zones. Andere voorstanders wijzen erop dat er nog niet genoeg tijd is verstreken en andere Madrileense groenstructuren hebben bewezen dat soms pas na tien jaar kan worden gezegd of de aanleg een succes is. Maar tegenstanders zetten grote vraagtekens bij deze statements en omschrijven de groene stadsrand al als een perfect voorbeeld van greenwashing.

Blindstaren op het aantal bomen werkt juist averechts

Greenwashing of niet, er zijn naast dit welles-nietesspel genoeg lessen die Nederlandse gebiedsontwikkelaars van dit ‘voorbeeldproject’ ter harte kunnen nemen. Zo noemt Bloomberg het ontbreken van een bewaterings- en onderhoudsstrategie een beginnersfout. Het planten van nieuwe bomen is relatief eenvoudig en goedkoop, maar een meerjarenplan bedenken voor het onderhoud en toekomstbestendig maken van het groen is kostbaar en tijdrovend. Klimaatverandering zorgt ervoor dat deze effecten alleen maar nog groter worden, wat het realiseren van dit soort groenprojecten nog lastiger maakt. De Bosque Metropolitano laat zien dat blindstaren op de hoeveelheid bomen die wordt toegevoegd of het aantal hectare dat wordt vergroend juist averechts werkt. En dan zijn de koppelkansen die het grensgebied tussen stad en landelijk gebied biedt heel snel veranderd in tegenstanders van gebiedsontwikkelaars.


Cover: ‘luchtfoto van madrid’ door trabantos (bron: Shutterstock)


Jasper_monster_sandervanwettum door Sander van Wettum (bron: SKG)

Door Jasper Monster

Redacteur Gebiedsontwikkeling.nu


Meest recent

Philips stadium, Eindhoven door uslatar (bron: Shutterstock)

Geen tweede Philipsdorp, maar de baas wordt soms toch weer huisbaas

Door het woningtekort wordt het bieden van geschikte woonruimte een steeds belangrijker instrument in de zoektocht naar nieuwe werknemers. Opvallend is dat het niet alleen de grote bedrijven zijn die zich als huisbaas opwerpen.

Analyse

29 mei 2024

Het standbeeld van Justitie symbool door r.classen (bron: Shutterstock)

Het Didam-II-arrest komt eraan. Dit zijn de mogelijke gevolgen voor gebiedsontwikkeling

Na een belangrijk advies aan de Hoge Raad verwacht advocaat Manfred Fokkema dat het Didam-arrest wordt aangescherpt. “Dit zou tot gevolg hebben dat de invloed van het Didam-arrest op de praktijk van gebiedsontwikkeling kleiner wordt.”

Uitgelicht
Analyse

29 mei 2024

Puzzelstukjes van gekleurde blokken door Jo Panuwat D (bron: Shutterstock)

Puzzelen met de bottom-up aanpak in de energietransitie

De RES-aanpak gaat van papier naar praktijk. Onderzoekers Martijn van der Steen en Robin Hill laten zien hoe de regionale en bottom-up georiënteerde aanpak van de RES in praktijk gebracht kan worden.

Opinie

28 mei 2024