Opinie De betekenis van een plek hoort het uitgangspunt te zijn in ons werk als stadmakers. Die oproep doet columnist Rinske Brand naar aanleiding van de sloop van de Rotterdamse Luchtsingel. “Laten we in ieder geval nooit meer vergeten dat een stad meer is dan een verzameling bouwwerken van steen en beton.”
De Luchtsingel in Rotterdam wordt gesloopt. De iconische gele houten brug, winnaar van het Stadsinitiatief 2011, verbindt Rotterdam-Noord met het centrum. Wat ooit een anonieme no-go area was, werd dankzij deze brug een bruisend stukje stad. De Luchtsingel groeide in haar ruim tienjarig bestaan uit tot een van de meest gefotografeerde plekken van Rotterdam. Duizenden fotoshoots, videoclips en bruidsreportages werden hier de afgelopen jaren opgenomen. Maar vanwege houtrot en verzakkingen besloot de verantwoordelijke wethouder onlangs het beheer te stoppen en zonder veel omhaal werd de ontmanteling per direct in gang gezet.
Voor de initiatiefnemers kwam dit als een donderslag bij heldere hemel – slechts één telefoontje van een ambtenaar op de dag dat de sloop begon. Rotterdammers vernamen het besluit via de socials van de gemeente. Binnen de kortste keren was de stad in rep en roer en haalde de Luchtsingel het nieuws, tot het NOS Journaal aan toe. Hoe kan een houten brug zoveel teweegbrengen?
Om dat te begrijpen, moeten we verder kijken dan het hout en de schroeven. Het gaat hier niet om de fysieke ruimte, maar om de plek die de Luchtsingel geworden is. De geograaf Yi-Fu Tuan legt dit uit als het verschil tussen space en place. Een ruimte, een space, wordt een plek, een place, als de ruimte betekenis krijgt. Zoals Tuan zegt: “Een plek is een concretisering van waarde.” Het is dus meer dan een locatie; een plek is een verzameling van verhalen, emoties en herinneringen. En dat is precies wat de Luchtsingel is: een plek die leeft in de harten van Rotterdammers.
En precies aan die emotionele waarde ging de gemeente Rotterdam volledig voorbij
De brug is namelijk gebouwd door en voor Rotterdammers. Duizenden mensen kochten destijds een plankje van 25 euro. Wie goed zoekt, vindt ook zes planken van ‘Brand! communicatie’, ooit door mij aangeschaft om het eerste lustrum van mijn bedrijf te vieren. Elk plankje van de Luchtsingel staat zo symbool voor iets of iemand: een geboorte, een prille liefde, een huwelijk. Sommige planken zijn inmiddels een stille nagedachtenis aan mensen die er niet meer zijn. Door de sloop dreigen deze verhalen en herinneringen voorgoed verloren te gaan.
En precies aan die emotionele waarde ging de gemeente Rotterdam volledig voorbij. Want ja, de houten constructie mag dan verwaarloosd zijn en wellicht rijp voor sloop, de ‘plek’ Luchtsingel is springlevend en van enorme betekenis voor heel veel Rotterdammers. Toch betekent dit niet dat de oplossing simpel is: sloop of laten staan? Een definitief antwoord is er nog niet, maar de eerste campagnes voor een Luchtsingel 2.0 zijn al gestart. Laten we in ieder geval nooit meer vergeten dat een stad meer is dan een verzameling bouwwerken van steen en beton. En dat de betekenis van een plek het uitgangspunt hoort te zijn in ons werk als stadmakers.
Cover: ‘Rinske Brand Column Cover’ door Esther Dijkstra (bron: Illustratie Esther Dijkstra, bewerkte foto Flore Zoe)
Door Rinske Brand
Rinske Brand houdt zich bezig met de menselijke kant van gebiedsontwikkeling, is expert cultuurgedreven gebiedsontwikkeling en oprichter van BRAND The Urban Agency
