Zorg voor wonen in de stad

Naar een minder aangeharkt Nederland?

Dit maakt dat veel meer dan in het verleden keuzes onvermijdelijk zijn. In de VPRO serie ‘Nederland van Boven’ valt weer op hoe aangeharkt Nederland erbij ligt. Het maken van keuzes betekent, dat er de komende jaren veel gebieden zijn, waar even niets gebeurt, die wat minder aangeharkt worden. De vraag is hoe erg dat is. Voor urgente opgaven zoals de verduurzaming van de bestaande (corporatie) voorraad geldt dat het slim sturen op kosten de essentiële randvoorwaarde is om wonen betaalbaar en bereikbaar te houden. Vincent Gruis spreekt in zijn recente intreerede over de verschuiving van ontwikkelen en bouwen naar groot onderhoud-plus bij corporaties. Wat betekent dit voor een maatschappelijke opgave als sociale stijging? Een veel gebruikte definitie van sociale stijging is dat de zeggenschap en controle over het leven wordt vergroot, naast werk en opleiding, waarmee tevens de sociaal-economische positie wordt verbeterd. Dit kan zich onder meer vertalen in een meer passende huurwoning of in eigen woningbezit. De afgelopen jaren hebben corporaties samen met ontwikkelaars veel in bestaande wijken geïnvesteerd, onder andere om sociale stijging mogelijk te maken. Wat betekent het voor deze wijken als corporaties zich primair concentreren op hun kerntaak? De vraag is dan wat de kerntaak van de corporaties inhoudt, de corporatie als emancipatiemachine hoort alleen bij de ‘vette tijden’ en gaan we terug naar de minimale eis van betaalbare en acceptabele woonruimte voor de lagere inkomensgroepen? Zoals tijdens het symposium ‘De toekomst van de woningmarkt voor de middeninkomens’ naar voren kwam wordt voor de middeninkomens zowel koop als huur steeds lastiger bereikbaar. Wellicht kunnen vormen van (C)PO een bescheiden bijdrage leveren aan deze opgave. De benodigde institutionele begeleiding gaat dan vooral over het managen van het afbreukrisico, met garanties en bescheiden voorfinancieringen voor het opstarten van het proces, maar mag niet onderschat worden. Meer tempo in woningvernieuwing kan wellicht gemaakt worden door slimme renovatie op buurtniveau. Zoals het project Ittersummerlanden van corporatie SWZ in Zwolle illustreert kan een integrale buurtaanpak bijdragen aan brede verduurzaming en waardeontwikkeling van wijken. Het beter isoleren op woningniveau is in dit project door architectenbureau Heren 5 gecombineerd met een eigentijdse vormgeving op straatniveau en bijpassend herinrichting van de openbare ruimte. Wellicht kan deze vorm van investering, die tevens kan bijdragen aan meer variatie in de woningvoorraad, samengaan met het afstoten van eenheden van corporatiebezit. Op deze wijze kan strategisch portfoliobeheer bijdragen aan de wijkvernieuwing en de stedelijke woningbouwopgave. Een cruciale factor blijft de bekostiging en de verhouding tussen de benodigde investering en mogelijke inkomsten.

Ittersummerlanden voor en na transformatie Afbeelding: Heren5

Veel overige transformatiegebieden staan bij mogelijke toekomstige bewoners niet altijd op de kaart als woongebied. Het zijn vaak gebieden die lange tijd buiten het blikveld lagen. De urgentie van ontwikkeling van deze gebieden is, los van een kwalitatieve woningvraag ook minder eenduidig. Aanpak van deze gebieden vraagt onder meer om analyse van de regionale vraag op korte en lange termijn, slimme haalbare ontwikkelstrategieën en het ontwikkelen van aansprekende gebieds- en woonconcepten. Met in het verlengde hiervan soms ook de conclusie dat er nog even niet ‘geharkt’ gaat worden.

Zie ook: Interview Eurocommissaris Olli Rehn

Lees verder:
- Geldnood dwingt corporaties tot kern
- De toekomst van de woningmarkt voor de middeninkomens
- Hand in hand in Rotterdam

En lees ook: