rijtjeswoningen

De Omgevingswet: zó spannend is het nu ook weer niet

6 februari 2017

3 minuten

Nieuws
De komst van de Omgevingswet juich ik toe. Het is een mooie en noodzakelijke verbetering, zeker gezien het proces om tot kwalitatievere besluiten te komen. Meer samenhang, transparanter… enfin, we kennen de termen inmiddels. Tegelijkertijd merk ik dat ruimtelijk gezien de verwachtingen ook hooggespannen zijn. Bij gemeenten, burgers, bedrijven en belangenverenigingen, leeft soms het idee dat de Omgevingswet een ‘gamechanger’ gaat zijn voor de ruimtelijke ontwikkeling en de kwaliteit van de leefomgeving in ons land.

Ruimtelijk tovermiddel

Om maar met de deur in huis te vallen: de Omgevingswet is niet het ruimtelijke tovermiddel dat menigeen verwacht. Integendeel. Het is zeker niet zo dat we dankzij de Omgevingswet straks allemaal wél een dakkapel kunnen plaatsen, waar dat eerder niet kon. Of dat de randen van een natuurgebied straks wel onaantastbaar worden voor de aanleg van een recreatief fietspad, of dat er langs de snelweg in 2019 opeens wél de ruimte ontstaat om een woonwijk te bouwen.

In 80% hetzelfde resultaat

Sterker nog, ik schat in dat de Omgevingswet bij 80% van de initiatieven hetzelfde resultaat oplevert als dat nu het geval zou zijn. Het is en blijft immers aan gemeenten en provincies om in een omgevingsvisie of een omgevingsplan de kaders vast te stellen voor een gebied. Een gemeente of een provincie die een meer behoudende en conserverende lijn voert, zal die lijn gewoon vast kunnen blijven houden. De Omgevingswet verandert dan niet veel aan wat wel en niet mogelijk is.

Kapot toetsen en nee verkopen

Daarnaast biedt het huidige stelsel best veel bewegingsruimte. In de meeste gemeentelijke organisaties die ik tegenkom, is het business as usual om te denken in ‘het mogelijk maken van ontwikkelingen’. Ik ken weinig gemeenten die elk initiatief kapot toetsen om daarna een ijskoud ‘nee’ te verkopen aan een initiatiefnemer. Linksom of rechtsom: wanneer er draagvlak is voor een ontwikkeling, wordt er vaak wel een weg naar een oplossing gevonden:  ook en misschien wel vooral bestuurlijk.

De weg ernaar toe

Wat er met de Omgevingswet wél verandert, is de weg naar die oplossing toe. Die wordt dankzij de Omgevingswet transparanter, volgbaarder en voorspelbaarder. Vandaag de dag is het inzicht over wat waar wel of niet mogelijk is, wat de gewenste en actuele kwaliteit van een leefomgeving is en bij welk loket je als initiatiefnemer moet zijn, niet altijd duidelijk. Juist hier ligt de grootste winst van de Omgevingswet. En daar gaat het wél echt spannend worden. (Zeker als het gaat om het informatievraagstuk en de ICT, maar daarover in mijn volgende blog meer!)

Tytsjerksteradiel vs. Amsterdam

Gaan we ruimtelijk gezien dan niets merken van de Omgevingswet? Gemeenten en provincies krijgen wel degelijk meer bewegingsvrijheid en kunnen afwegingen maken die meer zijn toegespitst op hun eigen situatie. De ruimtelijke context en opgave in Amsterdam is nu eenmaal anders dan in Tytsjerksteradiel. Waar woningbouw in Noord-Friesland gezien luchtkwaliteitsnormen of natuurwaarden niet mogelijk gaat zijn, vormen diezelfde normen of waarden in Amsterdam straks wellicht geen beletsel.

Zeker bij strategische ruimtelijke keuzes, is er dankzij de Omgevingswet een andere uitkomst mogelijk. Maar ik voorzie dat dit in de praktijk voor nog geen 20% van de initiatieven geldt. De puzzel die hiervoor gelegd moet worden, krijgt zeker wél een duidelijker en logischer gebruiksaanwijzing en kan straks door iedereen gevolgd worden. Dat is wat mij betreft het mooiste vooruitzicht dat de Omgevingswet ons te bieden heeft. 


Dit artikel verscheen eerder op www.anteagroup.nl.


robert forkink

Door Robert Forkink

Senior Adviseur Beleid & Organisatie bij Antea Group Nederland


Meest recent

Benchakitti Forest Park, Bangkok door gothiclolita (Shutterstock)

“Verdichting kan zelfs leiden tot kwalitatief hoogwaardigere openbare ruimte”

Gebiedsontwikkelaars moeten zich niet blindstaren op vierkante meters, maar uitgaan van publieke waarden die ze willen realiseren en welk programma daarbij past. Dat is het advies van Ellen van Bueren, hoogleraar aan de TU Delft.

Persoonlijk

16 augustus 2022

Haan & Laan door Esther Dijkstra (estherdijkstra.com)

Westergouwe in Gouda: wat vinden Haan & Laan er eigenlijk van?

Haan en Laan recenseren gebiedsontwikkelingen in Nederland. In deze editie schrijven zij over hun bezoek aan Westergouwe in Gouda en geven hun oordeel over deze nieuwbouwwijk in de laagste polder van ons land.

Casus

16 augustus 2022

Bryant Park in New York door Leonid Andronov (Shutterstock)

De maakbaarheid van een prettige leefomgeving

Integraal gebiedsbeheer kan helpen om de leefomgeving in bestaande en nieuwe buurten en wijken te verbeteren. Maar wat is het precies? Het Urban Land Institute maakt een ronde langs de experts en zoekt uit wat de kansen en bedreigingen zijn.

Analyse

15 augustus 2022