De slag om Nederland

16 mei 2012

4 minuten

Opinie Helma Born - In de afgelopen 6 maanden zijn er veel programma’s op televisie te zien die gaan over ruimtelijke ordening, over het functioneren van steden, of stedelijke economie en over mooi of lelijk. Hoog tijd om als een Hans Beerekamp (NRC) of Pierre Geelen (Volkskrant) te beschouwen wat deze programma’s zeggen over de ruimtelijke ordening, of – nog preciezer – welke trots, verwondering of irritatie deze programma’s opleveren bij de ruimtelijke professional.

Maandagavond half negen. Het journaal is afgelopen en voor dat het Sterblok begint volgt de aankondiging voor de Slag om Nederland. Het programma dat – zoals de VPRO zelf schrijft – “onderzoekt of de Nederlandse burger nog iets te zeggen heeft over zijn land. Wie ordent de ruimte? Wie gaat er over het zicht vanuit de achtertuin? En wie is verantwoordelijk voor de ontelbare, lege kantoorkolossen en versloffende bedrijventerreinen? De slag om Nederland geeft Nederland terug aan de Nederlander.”

Dat klinkt mooi. De vraag is natuurlijk of het ook zo is. Wat ik zeker weet, is dat dit programma veel los maakt. Het heeft mij sinds de eerste aflevering in februari in zijn ban en het is het vaste gespreksonderwerp op dinsdagmiddag tijdens de lunch met collega’s. Wat is er aan de hand? De slag om Nederland gaat over wat ik gemakshalve maar even mijn vak – ons vak – noem. En dat vak wordt op een kritische, soms wat cynische manier tegen het licht gehouden. De presentatie is in handen van Andrea van Pol, Teun van der Keuken en Roland Duong. De laatste twee presentatoren zijn afkomstig van het programma de Keuringsdienst van Waarde. Naar mijn mening een van de leukste programma’s op de Nederlandse televisie. Jarenlang heb ik met veel plezier aangehoord hoe deze heren ontrafelden hoe eerlijk de pinda’s in een potje pindakaas zijn, of kippen van scharreleieren écht gescharreld hebben, of tonijn dolfijnvriendelijk gevangen is en op welke manier velletjes van mandarijnen in blik gehaald worden. Ze interviewden de fabrikanten, toeleveranciers, makers van wet- en regelgeving en deden veldwerk. En ik vond het allemaal even mooi. Vraag maar door waarom die scharrelkip toch geen scharrelkip blijkt te zijn. “Als het niet zo is, waarom zet u het dan op de verpakking?”

Nu deze heren op dezelfde manier ruimtelijke projecten, zogenaamde visies en ruimtelijke ordeningsregels tegen het licht houden, heb ik er aanzienlijk meer moeite mee merk ik. Ook al is het terecht dat ze bepaalde zaken aan de orde stellen, het KPMG-pand bijvoorbeeld. Ik vind ook dat het niet uit te leggen is dat KPMG een pand leeg achter laat om een paar honderd meter verder doodleuk een nieuw pand in gebruik te nemen onder het mom van ‘duurzaamheidsambities’. Maar blijkbaar scheppen we daar in dit land de mogelijkheden voor. Dat deze processen zo op tafel komen en zichtbaar is dat verschillende ‘schakels’ in het proces niet kunnen uitleggen hoe het zit, stoort me. Niet zo zeer omdat ze daar mee bloot leggen hoe ingewikkeld ruimtelijk beleid is en dat de belangen in projectontwikkeling soms ver uit elkaar liggen. Dat is nu eenmaal zo. Maar vooral het feit dat we niet goed kunnen uitleggen ‘waarom we doen wat we doen’ - de ethiek achter ons vak - steekt. Zeker als de onderwerpen dichter bij mijn expertise komen: bevolkingskrimp, onderwijshuisvesting, gebiedsontwikkeling, doet het zeer. Dat is niet het hele beeld denk ik dan. Dat de nuance soms ontbreekt, is bij het ontrafelen van een RO-kwestie voor mij als professionele kijker blijkbaar storender dan wanneer het gaat over dolfijnvriendelijk gevangen tonijn. Een lesje in nederigheid dus, want leg op een verjaardag maar eens uit dat die charmante Van der Keuken, die van de slaafvrije chocola, het nu toch echt verkeerd gezien heeft. Ik en mijn mede professionals, we moeten ons handelen en ons verhaal daarbij beter op orde hebben.

Dat het programma afsloot met het zoeken naar de lelijkste plek van Nederland, vond ik een zwaktebod. Daarmee kom je terecht in welles-nietes en subjectiviteit. Jammer. Het programma heeft dat helemaal niet nodig. Van pindakaas onderzochten ze toch ook niet of het er mooi uit zag of lekker smaakte?


Helma Born door Helma Born (bron: BPD)

Door Helma Born

Directeur regio Zuid-West bij BPD.


Meest recent

Fenix Food Factory in Rotterdam door Iris van den Broek (bron: Shutterstock)

Katendrecht, Rotterdam: Taking a Walk on the Gentrified Side

Gentrification heeft zeker niet alleen negatieve kanten, hoewel daar wel vaak de nadruk op wordt gelegd. Vincent Baptist vloog het vraagstuk op Katendrecht niet aan met de professionals maar door met bewoners te gaan wandelen.

Onderzoek

27 februari 2024

Fuggerei (Augsburg) door Gerd Eichmann (bron: Wikimedia Commons)

De woningcorporatie van morgen heeft alles te maken met die van gisteren

De woningcorporaties laten een hernieuwd elan zien. Spannend wordt de vraag waar hun toekomst ligt. Reimar von Meding (KAW) schreef er een essay over in opdracht van de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties.

Opinie

27 februari 2024

Oude Citroën auto (deux chevaux) in het Hamerkwartier Amsterdam. door Petra Boegheim (bron: shutterstock)

Het Hamerkwartier in Amsterdam gaat los, als de markt tenminste mee wil doen

Het Hamerkwartier is het volgende grote gebied dat in Amsterdam-Noord aan bod komt voor een stevige gebiedstransformatie. De gemeente haalde Kristiaan Borret uit Brussel om de planontwikkeling mede vorm te geven. Een interview over plan en proces.

Casus

26 februari 2024