G. Jacob Geelbuurt - Amsterdam: Gefaseerde particuliere oplossingen

Verslag sessie G, praktijkcongres 'Gebiedsontwikkeling Slim Vlottrekken'

Met een flexibel Masterplan werken aan sociale stijging. De Jacob Geelbuurt (Slotervaart) is aan vernieuwing toe. De woningen zijn klein, het woningaanbod is eenzijdig (vooral portieketagewoningen en bijna allemaal sociale huur) en de enorme hoeveelheid openbare ruimte en groen is in matige staat van onderhoud. Met het raamwerk van Van Eesteren als basis naar een gefaseerde nieuwe invulling. Speerpunten: ‘duurzaamheid & energie’ en ‘ruimte voor particulier initiatief’.

Bij de herstructurering van de Jacob Geelbuurt, welke zich nu in de prille planvormingsfase bevindt, hanteert woningcorporatie de Alliantie een aantal succesfactoren. Ten eerste stellen ze de bewoner centraal door middel van participatie en gestructureerde communicatie. Sinds 2008 wordt het gesprek met de bewoners gevoerd om de visie op het gebied te ontwikkelen. Volgens Larry Bath (Directeur Vastgoed de Alliantie Amsterdam) is deze participatie essentieel voor het creëren van draagvlak: bewoners raken ervan overtuigd dat de herstructurering echt in samenwerking gebeurd en dat ze in het gebied terug kunnen keren. Aansluitend op het centraal stellen van de bewoners pleit Bath voor product-marktcombinaties die in- en doorstroom bevorderen. Andere succesfactoren zijn het voorkomen van bureaucratie, om zo een heldere aansturing en een kordate uitvoering te bewerkstelligen, en het stimuleren en faciliteren van initiatieven. Deze initiatieven zijn zowel mogelijk op het gebied van de openbare ruimte als van de eigen woning.

Waar het ontwikkelingsgebied nu 100% (636) sociale huurwoningen bevat, vraagt de langetermijnvisie om 30% sociale huur en 70% markt. Daarnaast moet ook nog 70% van het parkeren op eigen terrein worden opgelost. Elk deelgebied binnen het ontwikkelingsgebied heeft een eigen woonteam waarin alle bewoners worden vertegenwoordigd en overleg wordt gevoerd over de uitwerking van de plannen. Voor de inrichting van de wijk wordt het structuurplan van Van Eesteren als uitgangspunt gehanteerd. Daarentegen wordt er losser omgegaan met de invulling van de bouwvelden, al blijven de kernwaarden van licht, lucht en ruimte van Van Eesteren belangrijk. De herstructurering kent twee speerpunten: duurzaamheid en particuliere initiatieven. De verduurzaming van de wijk gaat in samenwerking met de bewoners en omvat de volgende onderdelen: energie, flexibiliteit en toekomstvastheid, identiteit (zichtbaar en duurzaam groen) en eigen initiatief van bewoners. De particuliere initiatieven, welke heel serieus worden genomen, betekenen dat bouwvelden in kleinere korrels kunnen worden gerealiseerd, architectonische verschijningsvormen per gebouw kunnen verschillen (maar wel een integraal deel van de buurt vormen) en dat in delen van de buurt huurders hun eigen huis kunnen kopen. Voor de bewonersparticipatie wordt geen specifiek beleid gehanteerd en deze wordt niet gestimuleerd met financiële prikkels. De participatie is meer generiek: door het daadwerkelijk doorvoeren van de initiatieven van bewoners wordt wederkerigheid gecreëerd. Het niveau van participatie is niet zo vergaand dat bewoners zelf mogen ontwerpen aan de stedenbouwkundige opzet van de wijk, eerder is hen gevraagd hoe ze zouden willen wonen. Wel kunnen bewoners straks vorm geven aan hun eigen woning.

De sprekers zijn zich ervan bewust dat de werkwijze bij de Jacob Geelbuurt geen toverformule is. Deze kent een aantal pijnpunten. Zo is er door de wens van afdelingen binnen de lokale overheid meer vastgelegd dan ze zouden willen om op deze manier gedetailleerder sturing te geven aan het eindbeeld. Wel beoordelen ze de gekozen aanpak als één voor de lange termijn en niet als noodoplossing voor de crisisjaren en de urgentie waar de Jacob Geelbuurt als krachtwijk om vraagt.

Sprekers:
Larry Bath, Directeur Vastgoed de Alliantie Amsterdam
Jeroen Mensink , Architect JAM* architecten

Sessievoorzitter:
Gerard van Bortel, Onderzoeker Volkshuisvesting en Woningmarkt Onderzoeksinstituut OTB TU Delft

Voor een overzicht van alle verslagen van het praktijkcongres klik hier.

Sessie G, Praktijkcongres 2012

Foto: Jean van Lingen

Zie ook:

- Projectomschrijving Jacob Geelbuurt