Dit was de week vol perspectief door nieuwe verbindingen

We praten in gebiedsontwikkeling graag over plannen en planningen. Masterplannen. Omgevingsplannen. Investeringsplannen. Realisatieplanningen. Alsof een gebied zich daar vervolgens netjes aan houdt. De realiteit is anders, betoogt onze nieuwe columnist Klaartje Molthof. Ze pleit voor langdurig eigenaarschap van de kwaliteit van een plek.

Steeds vaker klinkt de roep om wijken die van het gas af gaan, meteen ook voor te bereiden op de steeds hetere zomers. In Wenen gebeurt dat al sinds 2023. Job Zomerplaag, Lucas Barning en Yvonne Franz onderzochten hoe dit in de praktijk uitpakt. Ze trekken er lessen uit voor Nederlandse gemeenten en gebiedsontwikkelaars die de warmtetransitie willen verbinden met de klimaatadaptatie.

Een traditionele gebiedsontwikkeling liep vier jaar geleden vast in Poort van het Heuvelland, in het Zuid-Limburgse Eijsden-Margraten. Natuurorganisaties keerden zich tegen een deel van de roodgekleurde plannen. De gemeente besloot haar aanpak 180 graden te keren door de kwetsbare natuur en het verkommerende monumentale erfgoed als nieuwe uitgangspunten te nemen. Sindsdien lonkt er weer perspectief in de Limburgse heuvels.

Jos Gadet rapporteert over het economisch gedachtegoed van de Amerikaanse journaliste, schrijfster en stadsactiviste Jane Jacobs. Dit naar aanleiding van een recente lezing van economisch geograaf Gert-Jan Hospers. Jacobs zag de stad als een interactiemilieu, waarbinnen bedrijven acteren. “En dat interactiemilieu laat zich niet eenvoudig plannen.”

Publieke gebouwen waar weinig mee gebeurt krijgen regelmatig een tweede leven als buurthuis, taalcafé of werkplaats. Zulke maatschappelijke initiatieven worden door bewoners zelf gedragen, maar het pand is vaak van de gemeente of andere formele organisatie. Dat botst. Via de Scriptiewerkplaats Den Haag Zuidwest vinden studenten, bewoners en de gemeente elkaar om samen maatschappelijke impact te maken.

Gemeenten krijgen steeds meer instrumenten om leegstand aan te pakken, van een meldplicht tot een leegstandsheffing. Toch houdt ruim de helft van de gemeenten niet bij welke panden leegstaan. Dat blijkt uit een vragenronde van VacantMap onder alle 342 gemeenten. Voor gebiedsontwikkeling, die zich vaak afspeelt binnen de bestaande stad, is dat een blinde vlek, zo betogen Lars de Vilder en Tijs Francken.