Opinie Een bezoek van gepensioneerde VROM-ambtenaren aan woonstichting Rochdale doet adviseur strategie Pepijn Bakker beseffen hoe de volkshuisvesting anno 2020 in verval is. "Ik wens jullie veel sterkte, want jullie staan voor een ongelofelijk moeilijke opgave."
Soms moet je even uit je eigen tijd stappen om te beseffen hoe bijzonder de situatie is waarin een woningcorporatie als Rochdale anno 2020 haar werk moet doen. Want zo is het: het afgelopen jaar voelden we de thema’s die het landelijke nieuws beheersten, namelijk de wooncrisis en de stikstofcrisis, direct in ons dagelijkse werk. De vraag naar betaalbare woningen steeg tot een nieuw hoogtepunt, terwijl nieuwe woningbouwprojecten nog altijd tergend langzaam van start gaan. Rochdale, actief in één van de meest oververhitte woonregio’s van het land, ervaart het elke dag.
Die stap uit onze tijd maakten we toen we eind 2019 bezocht werden door VIRO, de Vereniging Integralisten in de Ruimtelijke Ordening. Deze club van gepensioneerde planners bleek goed gezelschap: ze tekenden als top-ambtenaar op het illustere ministerie van VROM het groeikernen- en VINEX-beleid uit, of waren bij gemeenten verantwoordelijk voor de stadsvernieuwing.
De tragiek van de mensen van VIRO is dat ze het Nederland van nu hebben gepland, maar vanwege opeenvolgende reorganisaties en bezuinigingen geen opvolgers kregen. VROM bestaat al sinds 2011 niet meer, en 'Wonen' zit wat weggemoffeld bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Dat deze goede (ruimtelijke) beleidsmakers worden gemist, blijkt wel uit de woon- en stikstofcrisis, waarbij de Haagse ministeries onmachtig bleken om adequaat beleid te maken.
Clair-obscur
Zo zaten we op een donderdagochtend in een met babyboomers gevuld Skydale, onze grootste vergaderzaal. We bediscussieerden het nut van gemeenschappelijke ruimtes in onze complexen en in hoeverre een corporatie invloed heeft op de sterkte van de buurt. We bespraken hoe we de toenemende groep economisch daklozen kunnen helpen door tijdelijke ‘flexwoningen’ aan te bieden op plekken die (nog) niet geschikt zijn voor permanente bouw. En we bespraken hoe Rochdale zijn groeidoelstelling kan halen door in te zetten op nieuw te ontwikkelen woongebieden in en rondom Amsterdam.
Deze clair-obscur laat zien hoe corporaties anno 2020 hun werk moeten doen. We maken ons druk over sterke buurten, omdat onze doelgroep kwetsbaar is en steeds meer huurders in een overlevingsstand zitten. We zetten in op flexibele woonvormen als noodoplossing voor de woningnood, omdat er op korte termijn simpelweg niet genoeg permanente woningen zijn. We zoeken met een vergrootglas naar ontwikkelkansen, omdat er zo weinig van de (onder meer in de woondeal voor Metropoolregio Amsterdam beloofde) plancapaciteit loskomt. Het was treffend om de verbazing in de reacties van onze gasten te horen. Vroeger was er meer begrip (van de overheid voor ons werk), meer integraliteit (tussen landelijk, provinciaal, regionaal en stedelijk beleid), en vooral: meer regie…
Ongelofelijk moeilijk
Maar er was ook hoop. We doken als afronding van onze middag in de praktijk, met een presentatie over wijkvernieuwing in de Kolenkitbuurt en een wandeling naar de binnentuin van het blok aan de Amsterdamse Sinjeur Semeynsstraat. Het enthousiasme van onze collega’s in de wijk werkte aanstekelijk. Ook binnen de strakke kaders en met weinig middelen, zetten we er de schouders onder en weten we van betekenis te zijn.
Bij de afsluiting kregen een schouderklopje van onze bezoekers. Eerst dachten we dat dit een blijk van waardering was. Maar het bleek anders. "Ik wens jullie veel sterkte, want jullie staan voor een ongelofelijk moeilijke opgave", fluisterde een oude man ons in het oor. Dat schouderklopje voelen we nog steeds.
Cover: ‘Ministerie van VROM’ door CvandenHil (bron: Wikimedia commons)
Door Pepijn Bakker
Adviseur strategie bij woonstichting Rochdale Amsterdam.
