Gemeenten mogen regels stellen aan detailhandel in bestemmingsplannen

Het arrest is een uitvloeisel van een beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State tegen het bestemmingsplan Stad Appingedam van de gemeente Appingedam. In dat bestemmingsplan is bepaald dat detailhandel in volumineuze goederen buiten het centrumgebied op het Woonplein is toegestaan, maar andere vormen van detailhandel niet. Dat werd betwist met een beroep op de Europese Dienstenrichtlijn die de vrijheid van vestiging beoogt.

Het arrest stelt dat zo’n regeling in het bestemmingsplan is toegestaan. Het Hof stelt dat detailhandel een dienst is. De toegepaste brancheringsregeling is bedoeld om te bepalen waar detailhandel is toegestaan en bevat daarmee een bepaling voor de geografische ligging van verkoopactiviteiten. Niet voor het regelen van ‘het verkeer van goederen’ zelf.

,,De constatering dat detailhandel een dienst is én dat het mogelijk is om binnen de bestemming detailhandel beperkingen op te nemen zijn belangwekkende elementen in deze uitspraak,’’ reageert directeur Koos Seerden van Rho adviseurs voor leefruimte. ,,Het is nu nog niet te overzien wat de consequenties zijn van het feit dat detailhandel als dienst is aangemerkt voor overige wetgeving die betrekking heeft op detailhandel.’’

Appingedam

In Appingedam wilde een ondernemer op het Woonplein schoenen en kleding verkopen. Dat mag niet op grond van het bestemmingsplan. In Appingedam is het centrumgebied aangewezen voor detailhandel, waaronder schoenen‐ en kledingwinkels. Met de brancheringsregeling wil de gemeente in het belang van een goede ruimtelijke ordening leegstand in het centrum voorkomen. Het Hof merkt dit aan als ‘dwingende reden van algemeen belang’ zoals de Dienstenregeling toestaat.

,,Wij hebben vanaf het begin vertrouwen in deze zaak gehad,’’ zegt wethouder Annalies Usmany. ,,De gemeente Appingedam heeft veel in het historische centrum geïnvesteerd. Detailhandel moet plaatsvinden in het kernwinkelgebied en dat is ons historisch centrum. Wij zijn daarom content met de uitspraak van het Hof. Deze uitspraak is ook voor andere gemeenten waar dezelfde problematiek speelt, van belang.’’

Met het arrest moet nu de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State het beroep tegen het bestemmingsplan van Appingedam toetsen. Daarbij moet alleen worden gekeken naar de voorwaarden zoals opgenomen in de Dienstenrichtlijn. De uitspraak van de Afdeling wordt eind dit jaar verwacht.

Nederland

In bestemmingsplannen in Nederland worden uiteenlopende bepalingen voor detailhandel opgenomen. Die regels kunnen stand houden voor zover het bestemmingsplan een passende motivering bevat. Daarvoor moeten motieven worden genoemd die zich richten op bescherming van het stedelijk milieu. Als een bestemmingsplan nog in procedure is, kunnen gemeenten het bestemmingsplan hierop aanvullen, zodat tijdig met het arrest rekening wordt gehouden.

Rho adviseurs voor leefruimte heeft destijds voor de gemeente Appingedam het bestemmingsplan Stad Appingedam opgesteld met daarin de brancheringsregeling en de motieven hiervoor. Ook heeft Joske Poelstra van Rho adviseurs de gemeente bijgestaan in de beroepsprocedure en hebben Koos Seerden en Ruud Louwes van Rho adviseurs de gemeente Appingedam vertegenwoordigd tijdens de zitting van het Europees Hof in Luxemburg.

Lees hier het bericht van de Raad van State.