Casus Knooppunt Oostpoort, het gebied rondom Station Haarlem Spaarnwoude, is al jarenlang een knoop in de maag van Haarlem. Het gebied wordt gekenmerkt door een veelheid van verkeerswegen. De Amsterdamse vaart, een dubbel spoortraject en de N200 doorkruisen het gebied. Dominant zijn de IKEA aan de noordzijde, het trein- en busstation centraal en drie kantoorpanden met achterliggende woonwijk in het zuiden.
Een recente marktconsultatie heeft aangetoond dat het gebied wel potentie heeft en ook interesse geniet bij verschillende partijen. De stadsentree ligt in de Metropool Regio Amsterdam. Schiphol, recreatiegroen, het strand en de binnensteden van Haarlem en Amsterdam liggen op15 minuten afstand.
De vraag vanuit de gemeente Haarlem is; ‘Wat zijn de mogelijkheden
in Haarlem Oost?’ Het gebied is voor 95%
in het bezit van de gemeente. Aan de noordkant liggen enkele lege kavels en van
de drie kantoorpanden staat de helft leeg.
Welk scenario past het beste bij dit gebied? Actief oppakken, geleidelijk
ontwikkelen met een lagere ambitie of gewoonwachten tot het juiste moment zich
aandient? Dit is de NRP-Challengevraag die aan de cursisten van de leergang NRP
Academie wordt gesteld. In een tweedaagse workshop krijgen ze de gelegenheid om
met ideeën en concepten te komen die de gemeente Haarlem een stap verder kunnen
helpen.
Verkenning
Marjolein Peters, gebiedsontwikkelaar bij de gemeente Haarlem en Mark Rutherglen, senior advisor urban transformartion bij Arcadis, leggen de casus voor aan de cursisten. Een koude rondleiding door het gebied volgt, waarbij de cursisten nieuwsgierig de gebiedsstructuur onderzoeken en fotograferen. Iedereen snapt dat hier kansen liggen; maar ook dat er iets moet gebeuren om dit gebied karakter, uitstraling en meer kwaliteit te geven. Aan de cursisten de uitdaging om de transformatie van met name de bestaande kantoren en de directe omgeving vorm te geven. Vol enthousiasme begint iedereen plannen te maken.
De ene groep steekt direct de koppen bij elkaar, de andere groep gaat verder op verkenning door het gebied. Alle groepen kunnen de hulp van Guido Huider en Jan Metz inschakelen. Huider studeerde recentelijk af op ontwikkelingspotentie van Haarlem Oost en kent het gebied van binnen en van buiten. Jan Metz is architect en tekenaar en draagt bij aan heldere visualisaties van de plannen tijdens de presentaties.
Zaterdagmiddag 18 november 2015 presenteren de drie groepen hun plannen aan de jury, bestaande uit gebouweigenaar Ton Verbruggen, stadsbouwmeester van Haarlem Max van Aarschot, opleidingscoördinator Vincent Gruis, Mark Retherglen van Arcadis en Cecile Hubers namens de gemeente Haarlem. De inspanningen hebben zich vertaald naar drie voorstellen waarbij de leegstaande kantoren na een transformatie een centrale rol innemen in de gebiedsontwikkeling.
Harlem Park
Groep 1 presenteert een plan voor gefaseerde gebiedsontwikkeling. Hierbij
worden de verbindingen van de bestaande structuren -woonwijk, kantoren, station
en het groen-versterkt en wordt de locatie aan de stadsrand gemarkeerd. Placemaking door horeca, tijdelijke woningen
en een pop-up supermarkt, het zijn plannen met een gezamenlijk doel; mensen
aantrekken. Het gebied moet weer gaan leven, waarna volgende stappen genomen
kunnen worden. Een hotel, een toegankelijker stationsgebied. Wat de groep in de
eerste plaats benadert is dat ze vooral moeten doen en niet blijven hangen in
plannen maken.
The Harlem Connection
Groep 2 heeft goed gekeken naar de bestaande kwaliteiten binnen de opgaaf
en geprobeerd die te versterken en met elkaar te verbinden. Wonen, werken,
reizen, ontspannen en natuur kunnen heel goed in het gebied plaatsvinden.
Hallo Haarlem, welkom
Lot
Groep 3 wil de plek vooral een identiteit geven; daar ontbreekt het nu aan.
Met een presentatie vanuit het perspectief van de eindgebruiker worden alle
plannen waarbij stakeholders actief betrokken worden, toegelicht. Placemaking
door KSwiss die er kantoor houdt, een koffiebar, een supermarkt, een klein
pop-podium, evenementen. Met name de relatie tussen gebouw en omgeving moet worden
versterkt. Daarbij moeten de ingepaste voorzieningen goed passen in de
omgeving.
Na kort juryberaad komt de derde groep als winnaar uit de bus. Twee intensieve dagen waarbij de cursisten de lessen van de eerdere bijeenkomsten in een actuele case aan elkaar proberen te verbinden eindigen met een gezellige borrel. De cursisten geven aan de samenwerking als erg leuk te hebben ervaren. ‘Twee dagen zo intensief samenwerken brengt ontzettend veel. Met elkaar kun je veel meer dan je alleen voor mogelijk houdt”. Een mooi neveneffect is dat deze NRP-Challenge heeft geleid tot hernieuwd contact tussen een gebouweigenaar en de gemeente.
Cover: ‘Station Spaarnwoude’
Door Erna van Holland
Programmamanager bij NRP Academie en lector Projectontwikkeling bij de Master of Urban and Area Development
