De maandag naar de Tweede Kamer gestuurde Nota Ruimte markeert de terugkeer van het Rijk in de ruimtelijke ordening. Onze ‘nationale omgevingsvisie’, zoals de ondertitel luidt, toont vooral hoe verknoopt de ambities op het gebied van ‘water en bodem’, ‘landbouw en natuur’, ‘economie en energie’ en ‘wonen, werken en bereikbaarheid’ met elkaar zijn. Maar voor de zo gewenste regie van het Rijk over de ruimtelijke ontwikkeling van ons land moet er nog wel wat gebeuren.
Een toepasselijk thema voor een column bij de presentatie van de Nota Ruimte: water en bodem. Annius Hoornstra geeft zijn visie op een recente studie van het College van Rijkbouwmeester en Rijksadviseurs (CRA) dat dit sturingsadagium op creatieve wijze verbindt met de woningbouwopgave. Die creativiteit is ook terug te vinden op de IABR in Rotterdam.
Plannen om in het Markermeer en IJmeer een nieuwe stad te bouwen met tussen de 10.000 en 70.000 woningen zijn zo goed als kansloos. Een commissie concludeert dat de woningbouw er vier keer zo duur is als op het land, de juridische haalbaarheid vanwege de in het gebied aanwezige natuurwaarden hoogst twijfelachtig is en dat de eerste woningen pas op z’n vroegst rond het jaar 2060 zouden kunnen worden opgeleverd.
Voor de derde keer op rij daalt het aantal bomen in Nederlandse steden. Dit terwijl diezelfde steden juist meer groen in hun stad zouden willen opnemen, uit gezondheidsoverwegingen en het oogpunt van klimaatadaptatie. De cijfers komen uit de Gezonde Stad Index 2026 van Arcadis, een tweejaarlijks onderzoek onder 25 Nederlandse steden naar de mate waarin hun fysieke ruimte bijdraagt aan de gezondheid van de inwoners. Hamvraag: waarom komen gezondere steden toch zo moeizaam van de grond?
Elke gemeente bouwt aan haar omgevingsplan, maar gebiedsontwikkelingen en initiatieven kunnen niet wachten tot dat plan af is. Denk alleen al aan de woningbouwopgave waar we voor staan. Hoe geef je een gebiedsontwikkeling een plek in een plan dat nog in de steigers staat, zonder dat je nu keuzen maakt in de opbouw van het plan die je later beperken? De VNG ontwikkelde een aanpak vanuit drie keuzen, waar in de praktijk al zo’n 120 gemeenten positieve ervaringen mee hebben.
Groepen bewoners die samenleven in een gedeeld project met privé en collectieve ruimtes, het is een woonvorm die in Nederland al geruime tijd bestaat. Onder invloed van de opkomst van bijvoorbeeld de wooncoöperaties groeit de aandacht voor dit model. Maar hoe bruikbaar is het in de huidige woonpraktijk? Het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs (CRA) liet dat in kaart brengen.
Cover: ‘weekoverzicht 19 november’ (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)











