Leeftijdsbestendige steden kijken verder dan alleen het fysieke

Of het nou de inrichting van de gezondheidszorg en de openbare ruimte is of te maken heeft met de keuzes die gemaakt worden op de woningmarkt: steden worstelen met hun sterk veranderende demografie. Dat beschrijft het online platform City Monitor deze maand. Steden als Manchester (waar een derde van de bevolking in 2040 ouder is dan vijftig jaar, een groei van ruim 21 procent ten opzichte van de huidige demografie) ontdekken dat zij iets moeten doen om op de veranderingen in te kunnen spelen. De ontwikkelingen in de gebiedsontwikkeling komen echter niet alleen op het bordje van overheden terecht. 

500 miljard

De eerste stap in Noord-Engeland werd tien jaar geleden gezet. Manchester werd destijds als eerste stad in het Verenigd Koninkrijk lid van het Global Network of Age-Friendly Cities and Communities-programma van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO). Deze internationale samenwerking daagt gebiedsontwikkelaars uit steden te ontwikkelen die geschikt zijn voor de in totaal twee miljard ouderen die in 2050 wereldwijd leven.

Het lidmaatschap inspireerde zowel publieke als private partijen in de stad het afgelopen decennium om stappen te zetten. De wijk Old Moat is met extra aandacht voor de oudere doelgroep herontwikkeld via kleine en grote ingrepen in de openbare ruimte. Zo kwamen er niet alleen meer openbare toiletten, maar werd ook het openbaar vervoer speciaal afgestemd op de oudere doelgroep, richtte de gemeente de stoepen in de wijk opnieuw in en zijn de sociale netwerken in de wijk versterkt en uitgebreid.

Om de positie van ouderen ook structureel te kunnen verbeteren, zijn er diverse regionale samenwerkingsverbanden opgezet. Een van die initiatieven, de Greater Manchester Ageing Hub, publiceerde eerder dit jaar een rapport waarin het lokale bedrijfsleven wordt gewezen op het feit dat Britse consumenten van 50 jaar en ouder ieder jaar 500 miljard Britse ponden uitgeven. Het mes kan door dit gegeven aan twee kanten snijden, zeggen deze onderzoekers. Bedrijven in de regio kunnen zich meer focussen op deze doelgroep, én door de ontwikkeling van economische activiteiten gericht op deze doelgroep kan de economie in de regio verder groeien. 

Gemeentehuis met wandelhulp

Verschillende Aziatische steden laten al langer zien dat overheden en marktpartijen samen in staat zijn op deze demografische ontwikkeling in te spelen. Zo schreef Deloitte drie jaar geleden al dat over tien jaar 60% van alle 65-plussers ter wereld in Azië woont, iets dat enorme kansen biedt voor het bedrijfsleven. Een oudere doelgroep betekent andere wensen waar de bedrijven op in kunnen en moeten spelen. Daarnaast zijn er natuurlijk ook genoeg zorgelijke ontwikkelingen waar overheden op in moeten spelen. Denk aan sterk stijgende uitgaven voor de gezondheidszorg, maar ook de opkomst van ziektes als dementie. 

Al deze ontwikkelingen zorgen voor uitdagingen in de gebiedsontwikkeling.  Opvallend is dat in de Aziatische steden die onder de loep zijn genomen, private en publieke partijen samen optrekken. Zo ontstonden gesubsidieerde toegang tot het openbaar vervoer, gemeentehuizen met wandelhulpen en verwarmde toegangspaden, en buddy-bankjes om de eenzaamheid terug te dringen.

Niet alleen fysiek ingrijpen

De publiek-private samenwerkingen komen het duidelijkst naar voren in de grote gebiedsontwikkelingen die plaatsvinden in verschillende Aziatische steden. Voor ouderen worden grote, verticale wijken ontwikkeld. Daarin zijn alle noodzakelijke voorzieningen per lift te bereiken. Ook is de openbare ruimte ‘dementie-vriendelijk’ ingericht, met bankjes om de 100 meter, geel geschilderde drempels om struikelen te voorkomen, en door wetenschappers ontworpen zones die het geheugen stimuleren.

Medewerkers van ondernemingen in deze wijken zijn bovendien getraind om in te kunnen spelen op de behoeften en wensen van hun nieuwe klanten. De resultaten zijn zo hoopgevend, dat grote gebieden in de stad worden opgekocht om meer van zulke complexen te ontwikkelen.

Volgens de experts die City Monitor spreekt, zit het succes van deze gebiedsontwikkelingen in het feit dat ze zich niet alleen focussen op het fysieke aspect. Ook het mentale en sociale deel moet mee worden genomen om de ouderen actief en vitaal te houden, zodat ze ook echt onderdeel van de gemeenschap blijven uitmaken.

Cover: Photo by William McCue on Unsplash