Onderzoek
maatschappelijk vastgoed

Maatschappelijk vastgoed in verandering

Door Arnoud Vlak, Hans van Amsterdam, Hedwig van der Linden, Joost Tennekes, Lianne van Duinen en Like Bijlsma

15 jul 2017 - Maatschappelijk vastgoed is de benaming voor een heel diverse groep gebouwen zoals onderwijsinstellingen, verzorgingshuizen, bibliotheken, theaters, brandweerkazernes. Deze gebouwen en hun functies zijn van groot belang voor een goede ruimtelijke ordening. Locatie, opzet en gebruik ervan worden echter in belangrijke mate bepaald door sectoraal beleid (onderwijsbeleid, zorgbeleid etc). Deze achtergrondstudie van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) verkent hoe sectorale regels doorwerken op hun ruimtelijke dynamiek (spreidingspatroon, buurtfunctie).

Van voorzieningslogica naar rendementslogica

De studie vergelijkt 2 soorten maatschappelijk vastgoed: basisscholen en woonzorggebouwen voor ouderen.

In de ouderenzorg heeft een stelselwijziging plaatsgevonden van aanbodgestuurde naar vraagvolgende bekostiging. Op grond van meer dan 60 interviews constateert de studie in die sector een verschuiving in het denken over vastgoedvraagstukken. Overwegingen van efficiency van de exploitatie, de alternatieve aanwendbaarheid van grond en gebouwen, een juiste product-doelgroepcombinatie zijn een belangrijkere rol gaan spelen, in plaats van de nabijheid en spreiding van het aanbod van de dienst. In het onderzoek is dit geduid als een verschuiving van voorzieningslogica via dienstverleningslogica naar rendementslogica.

In het basisonderwijs, waar nog grotendeels aanbodsturing plaatsvindt, spelen deze overwegingen veel minder.

Ruimtelijke sturing

De studie concludeert dat bij een stelselwijziging naar vraagvolgende bekostiging het vraagstuk van ruimtelijke sturing in de overweging meegenomen moet worden. Sectoraal beleid biedt immers in beginsel dan geen aangrijpingspunt meer voor sturing, en de instrumenten van ruimtelijke ordening hebben inherente beperkingen.

Download het rapport hier (PDF, 20 MB)

Dit item verscheen eerder op PBL.nl

Auteurs:

Arnoud Vlak
Arnoud Vlak

Managing Director at PUBLIC VALUE

Hans van Amsterdam
Hans van Amsterdam

Researcher GIS at The Netherlands Environmental Assessment Agency (PBL)

Portret - Hedwig van der Linden
Hedwig van der Linden

MSc student Architecture TU Delft | Student assistent Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling

joost tennekes
Joost Tennekes

Political scientist at Planbureau voor de Leefomgeving

lianne van duinen
Lianne van Duinen

projectleider at Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli)

Like Bijlsma
Like Bijlsma

Architect, Editor en Onderzoekster Sector Ruimtelijke Ordening en Leefomgevingskwaliteit

Recente artikelen