Rijksadvies in tijden van decentralisatie

De redactie van Gebiedsontwikkeling.nu vroeg de nieuwe rijksadviseurs naar hun visie. We zitten midden in een zoektocht naar wat van de overheid is en wat van de samenleving aldus Rijksadviseur Landschap en Water Eric Luiten. Een belangrijke toegevoegde waarde voor het College van Rijksadviseurs ziet hij in het borgen van ruimtelijke kwaliteit en het stimuleren van ontwerpkracht. Hij sluit hiermee aan bij de Actieagenda Architectuur en ruimtelijk ontwerp 2013-2016.

Rients Dijkstra, Rijksadviseur Infrastructuur en Stad, wil zich onder meer richten op een inventarisatie van belemmeringen in wet- en regelgeving. Hiermee volgt hij de ambitie van minister Schultz. Haar nieuwe Omgevingswet moet een zeer forse hoeveelheid wetsteksten op vlak van ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkeling bij elkaar voegen, overbodigheden en onwenselijkheden schrappen en nieuwe onderdelen toevoegen. Onder andere de Waterwet, de Ontgrondingswet, de Tracéwet en de Crisis- en herstelwet gaan in de nieuwe Omgevingswet op. Volgens minister Schultz wordt het huidige omgevingsrecht te vaak als ballast ervaren. Zij heeft daarom de ambitie te komen tot ‘één samenhangende Omgevingswet die gebiedsontwikkeling stimuleert in plaats van remt en daarbij de kwaliteit van de leefomgeving borgt’. Het moet een wet worden die zo simpel mogelijk is en niet alleen door juristen begrepen kan worden. Als derde doelstelling ziet ze de decentralisering van bevoegdheden, van nationaal naar regionaal en lokaal niveau.

Beide rijksadviseurs benadrukken in het interview het belang van selectiviteit in de keuzes die het Rijk maakt. Naast selectiviteit in investeringen zien we bij het Rijk een focus op wet- en regelgeving. Schultz ondertekende dit jaar het Convenant Aanpak Leegstand Kantoren. Het Rijk zet bovendien stappen om enkele knelpunten en belemmeringen van herbestemming en transformatie weg te nemen. Zo is het Bouwbesluit aangepast waardoor voor verbouw een niveau is opgenomen dat onder de nieuwbouweisen ligt. Met het wetsvoorstel om de Crisis- en Herstelwet permanent te maken kan de termijn van tijdelijke herbestemming verruimd worden van 5 naar 10 jaar. De procedure voor de aanvraag van tijdelijke bestemmingen zal bovendien worden verkort van 26 naar 8 weken. Er ligt ook het voornemen de Leegstandswet aan te passen, zodat de termijn van tijdelijke verhuur verhoogd wordt van 5 naar 10 jaar voor woningen in een kantoorgebouw. Eén en ander maakt tijdelijke herbestemming en transformatie eerder rendabel, gezien de investeringskosten die gepaard gaan met transformatie meestal niet binnen vijf jaar kunnen worden terugverdiend.

De herbestemmingsopgave zien de Rijksadviseurs als een belangrijke uitdaging. De regionale samenwerking die het convenant beoogde blijkt echter nog maar moeilijk van de grond te komen. Voor Rijksbouwmeester en Frits van Dongen is herbestemming echter dé opgave van de komende jaren. ‘Daarbij gaat het niet alleen over het redden van lege gebouwen, maar ook over het benutten van braakliggende terreinen en het voorkomen van de verloedering van wijken en buurten.’ Daarbij staat niets minder dan de vitaliteit van de samenleving op het spel. Een schone en hoopvolle taak voor het College van Rijksadviseurs om hier een bijdrage aan te leveren.

Zie ook:

Het meest gelezen item uit 2012: Gevolgen regeerakkoord voor gebiedsontwikkeling: ’t kon slechter

Lees verder:

- Interview met Rijksadviseurs Rients Dijkstra en Eric Luiten
- Interview met Cris Kuijpers: 'Organische gebiedsontwikkeling de enige uitweg'
- Verslag: Welke toekomst voor de architectuur?
- Digitale magazine congres Omgevingswet
- Van vliegen naar wonen, transformatie vliegveld Valkenburg - Katwijk
- W@bo. Een evaluatie van gebruikers-ervaringen met de Wabo en het Omgevingsloket online