Go column cover 2

Ander voedselpatroon als aanjager van landschappelijke veranderingen

30 januari 2019

2 minuten

Opinie Om de wereld duurzaam te voeden, moeten we minder vlees eten. Dat heeft ingrijpende gevolgen voor het landschap. Gebiedsontwikkelaars staan hier nauwelijks bij stil, meent columnist Agnes Franzen.

De helft van het Nederlandse grondgebied is agrarisch. In Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel en Zeeland is dit zelfs meer dan 70%, waarvan  - naast akkerbouw en tuinbouw - meer dan de helft grasland. Een recent artikel in het medisch wetenschappelijk tijdschrift The Lancet roept op tot een drastische verandering in ons huidige voedingspatroon. Goed om te weten als land, dat met stip op 2 staat als voedselexporteur.

Om in 2050 de wereld duurzaam te kunnen voeden dient onze vleesconsumptie te worden gehalveerd. Bij het toekomstige eten moeten we denken aan volkoren granen, noten, peulvruchten, groente en fruit. Zelf staan Nederlanders zeker nog niet te trappelen van ongeduld voor deze omslag in eten. Eind vorig jaar had supermarkt AH bijvoorbeeld nog een twitterrelletje om een zwaar vegetarische kerstspecial. De tekst in de twitterstorm: er staan te weinig vlees- en visgerechten in. Wat betekent dit alles nu voor ons buitengebied? Naast robotisering, drastische krimp van varkensstallen en pluimvee, nog minder koeien in de wei, groei van gestapelde hogere glastuinbouw en een groei van de notenproductie met bij Nederland passende hazelnootstruiken en walnootbomen?

Behalve landschappelijke transformaties, speelt zich buiten het blikveld van veel stedelingen nu al een forse verandering af op agrarische gronden. Denk aan de datacentra en energielandschappen met zonnepanelen en windmolens op land en zee. Daarnaast wordt de aanpak van inklinkende veenweidegebieden steeds urgenter. In sommige gebieden is het niveau van de wegen en het waterpeil op een paar centimeter na gelijk. Keren we terug naar dijken, gemalen of terpen? Een pittige opgave naast het versterken van dijken en meer waterbergingsgebieden.

Ingrijpende veranderingen in het landschap zijn niet nieuw. In de tweede helft van de 19e eeuw maakte Nederland als gevolg van de industriële revolutie ook een drastische omslag door. Er kwamen fabrieken, de mensen trokken  van het platteland naar de stad en op diverse plekken reden tramlijntjes met stoomlocomotieven. In de 20e eeuw volgden verdere industrialisatie, ruilverkaveling, ontwikkeling van forse bedrijventerreinen en het opslokken van het buitengebied door rijtjeswoningen in groeikernen en met de Vinex langs stedelijke randen.

Hoe verder? Wat past bij onze Holland Metropool? Hoe gaan we om met de economische impact? Wat raakt onze gezondheid? En wat koesteren we vanuit gebiedsontwikkeling? Is de canon van het Nederlandse landschap nog actueel? Het is de hoogste tijd om deze sluimerende ontwikkelingen op de agenda te zetten. Wake-up burgers, boeren en buitenlui!


Verdere informatie:

http://www.canonvanhetnederlandselandschap.nl/

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/03/nederlandse-landbouwexport-op-recordhoogte


Cover: ‘Go column cover 2’


Agnes Franzen door Ineke Oostveen (bron: Agnes Franzen)

Door Agnes Franzen

Strategisch adviseur SKG/TU Delft en medeoprichter/hoofdredacteur van Gebiedsontwikkeling.nu (2010-2017)


Meest recent

Parc Parijsch speelcircuit door AM Landskab (bron: AM Landskab)

Van kostenpost naar waardecreatie: groen als strategische troef

Hoe zorgen we ervoor dat groen volwaardig wordt meegenomen bij nieuwe uitbreidingslocaties? Anne-Mette Andersen oefende een jaar lang met diverse partijen in de provincie Utrecht. Ze zet haar lessen en de koppelkansen op een rij.

Onderzoek

14 februari 2025

Weekoverzicht week 6 door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Dit was een week van zoeken naar de beste balans

Deze week zoeken we op Gebiedsontwikkeling.nu naar het goede evenwicht: tussen plannenmakers en overheden, in de verhouding tussen maatschappelijke en financiële waarde en zelfs in opgewekte versus geconsumeerde elektriciteit op wijkniveau.

Weekoverzicht

13 februari 2025

Windmolenconstructie in Almere Pampus, Flevoland, Nederland. door Pavlo Glazkov (bron: shutterstock)

De balanswijk als oplossing voor netcongestie met de netbeheerder als gebiedsontwikkelaar

In Almere ontwikkelen netbeheerder, gemeente én private partijen een ‘balanswijk’, die een blauwdruk moet vormen voor energieneutrale wijken overal in Nederland.

Uitgelicht
Casus

13 februari 2025