Gemeenten moeten aan de 'braakbank'

‘Overheden te voorzichtig met tijdelijke bestemming ongebruikte grond’

Nee, de investeringen in grond zullen veel gemeenten er nooit meer uithalen. Er komen geen aannemers. Van 35.000 hectare – ruim 50.000 voetbalvelden – ziet een groot deel nimmer de gedroomde heipalen en wegen, schat ingenieursbureau Arcadis. “Het is een enorme kapitaalvernietiging en dat hoeft niet”, zegt rentmeester Frans Willem Romer.

Dus zijn rentmeesters van het bureau aan de slag gegaan met alternatieven. Die kunnen ook nog eens de molensteen van onverkoopbare gronden om de nekken van gemeenten, corporaties en projectontwikkelaars lichter maken.

Met collega’s heeft Romer het plan gelanceerd voor een ‘braakbank’. “Het moet slagvaardiger, de echte acties stagneren”, constateert hij. ”Menige gemeente blijft steken in een prijsvraag en burgers nemen initiatieven voor stadslandbouw. Het is geknutsel, terwijl de miljoenenverliezen doorgaan.”

De bank moet dat veranderen. Die brengt in het hele land braakliggende terreinen in beeld, plus de bestemming die erop rust, en koppelt die aan geselecteerde gegadigden. “Doel is tijdelijk gebruik, maar wel een dat geld oplevert.” Provincies en gemeenten steunen het initiatief, maar ook maatschappelijke organisaties als de Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij, en financiële instellingen als het Nationaal Groenfonds en Triodosbank. “Deze mix zorgt voor een creatieve denktank die met verrassende oplossingen voor braakliggende plekken komt, die wij dan willen mogelijk maken.”

Het aanbod van de geïnteresseerde bedrijven is volgens Romer gevarieerd en geschikt voor zowel binnen als aan de randen van de stad. Van velden met zonnepanelen, tijdelijke huisvesting, parkeerterreinen, een transferium, tot tijdelijke natuur of agrarisch gebruik. “We gaan op zoek naar rendement. We werken samen met een bedrijf dat olifantengras wil telen voor biobrandstof. Een ander haalt wilgentenen uit Denemarken voor biomassa. Er zijn kansen omdat petflessen vervangen worden door vezels. “Door de overgang naar een biobased economy kunnen we twee vliegen in één klap slaan.” Veel braakliggende grond is al bestemd voor bedrijven of agrarisch gebruik. Dat maakt het traject van vergunningen korter. “Binnen enkele maanden kunnen gegadigden aan de slag.”

Maar er zijn obstakels. Minder regeldruk, meer ondernemerschap, bepleit Romer. “Kijk naar Duitsland, daar zijn ze vele malen verder, de regelgeving voor tijdelijk gebruik is er een stuk eenvoudiger. Overal zie je solarparken en Berlijn bruist van tijdelijke gebruiksvormen. Die kunnen een enorme boost geven aan de sfeer in de stad.”

Wat onderzoekers van Deloitte signaleren, merkt Arcadis ook: gemeenten zijn vaak nog te optimistisch over de verkoopbaarheid en opbrengsten van hun grond. “Er is schroom. Staan ze wel open voor oplossingen? Lang zaten ze in de fase van ontkenning en nog steeds zijn ze heel voorzichtig. Ze willen een terrein voor slechts een jaar uit handen geven”, ervaart Romer. “Maar een bedrijf moet wat kunnen terugverdienen op zijn investering , en dan praat je over drie tot vijf jaar en bij zonnepanelen over tien tot vijftien jaar.”

Belangrijk zijn volgens de rentmeester slimme combinaties, op grotere schaal denken en verknopen. De Rotterdamse stadslandbouwers laten leveren aan het Erasmus Medisch Centrum, bijvoorbeeld. Arcadis Rentmeester & Taxateurs, dat 20.000 hectare aan landerijen en natuurterreinen beheert en in grondzaken doet, heeft daarmee ervaring in Maastricht. Een gesloopt bedrijventerrein aan de Maas is ingericht als terrein voor betaald parkeren. “We hebben er een boomkweker bij gehaald, die zorgt voor groene aanplant. Zo maak je het rendabel, met inkomsten uit parkeren en de verkoop van bomen.”

Zie ook:

- Tijdelijk ruimtegebruik: van een toevallige buurman naar een goede vriend
- Proces, Ondernemerschap en Programmering (POP-up) succesfactoren bij tijdelijke ontwikkeling