Nieuws Beginnen in januari met stedelijk waterbeheer in Groningen en eind december eindigen met ruimtelijke vuistregels. Dat is in twee artikelen het jaar 2025 op Gebiedsontwikkeling.nu. Maar daartussen gebeurde er een heleboel in het vakgebied. Nieuw vertrouwen, een Nota Ruimte, passende spelregels, inspiratie van ver weg en een blik op de toekomst. In het Gebiedsontwikkeling.nu Jaaroverzicht 2025 blikken we nog één keer terug.
Nota Ruimte
Eind september verscheen na lang wachten de Ontwerp-Nota Ruimte. Na twintig jaar produceerde het Rijk weer een visie op de ruimtelijke inrichting van Nederland. Irene Jansen vertelde als ‘insider’ over de bijzondere reis die de totstandkoming was. Maar na het lange wachten was lang niet iedereen volledig overtuigd. Volgens sommigen ligt er een groot gevaar op de loer, anderen vinden het glas halfvol en halfleeg. Co Verdaas en Tom Daamen zijn positief, maar missen nog wel iets wezenlijkers.
Nieuw vertrouwen
Nieuw vertrouwen was dit jaar het thema van het SKG Jaarcongres en de bijbehorende Gebiedsontwikkeling.krant. De samenwerking tussen publieke, private en maatschappelijke partijen vormde de rode draad. Nederland staat voor grote transities en nieuw vertrouwen is nodig om die voortvarend met elkaar te kunnen oppakken. Tegelijkertijd is vertrouwen binnen gebiedsontwikkeling een van de meest weerbarstige succesfactoren: hoe organiseer je het?
Ruimtelijke kwaliteit en erfgoed
Op Gebiedsontwikkeling.nu is er sinds jaar en dag ook ruimte voor series van artikelen over belangrijke, actuele zaken die spelen in het vakgebied. Dit jaar ging Teun van den Ende heel Nederland door om het antwoord te vinden op de vraag: welke rol speelt het cultureel erfgoed in de leefbaarheid van een wijk? Journalist Mark Hendriks en fotograaf Nadine van den Berg zochten naar ruimtelijke kwaliteit in actuele projecten. Is het aanwezig en zo ja, waar blijkt dat dan uit? De reis ging van de Krammersluizen (op de grens van Brabant, Zeeland en Zuid-Holland) naar de Kleine Beerze in de Brabantse Kempen.
Binnenlandse lessen deel I
Ook in 2025 passeerden talloze inspirerende, opvallende, vernieuwende en soms hele logische voorbeelden van Nederlandse gebiedsontwikkelingen de revue. In Den Bosch werden de lessen van 25 jaar samenwerken in de stadsrand opgetekend, in Veenendaal werd de gebiedsontwikkeling Brouwerspoort afgerond, Tilburg oogstte lof in het stadscentrum en de Friese casus Greidhoeke Plus leerde ons alles over de samenwerking in de tussenruimte. En we leerden het geheim achter een van de snelste gebiedsontwikkelingen van Nederland.
Zomertour
In onze Zomertour reisden we – het team van Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling en de redactie – ook dit jaar weer over de hele wereld, op zoek naar inspiratie en mooie verhalen. We gingen van interessante contrasten en ontmoetingen tussen oud en nieuw op Midden-Jutland in Denemarken naar de sporen uit het verleden in Bosnië en Herzegovina. En van de rol van de inheemse cultuur in het Canadese Vancouver via de Duitse stad Münster en het revitaliseren van Braziliaanse stadscentra naar Turkije.
Binnenlandse lessen deel II
Maar er viel ook nog veel meer te leren in Nederland. Zo kreeg de Leidse Meelfabriek een tweede leven: “Ongelooflijk dat één man zo bepalend is geweest voor een ontwikkeling en de kwaliteit hoog heeft weten te houden.” We leerden alles over ontwikkelen in een naoorlogse probleemwijk, In Houten zetten bewoners zelf een gebiedsontwikkeling in gang en de groenste stad van Nederland wilde haar centrumfunctie versterken.
Columnisten
Ook in het afgelopen jaar zorgden onze zes columnisten weer voor veel mooie inkijkjes in hun dagelijkse praktijk en gaven zij hun visie op het vakgebied – waarbij de kool en de geit bepaald niet werden gespaard. Het ging over het Trump-effect in gebiedsontwikkeling, de pijnlijke 50 procent-vraag en over een verbindend verhaal over gemeenschappelijke waarden. Ze bespraken het feit dat elke euro in cultuur 24 euro rendement oplevert, bewoners in bestaande buurten aan het kortste eind trokken tijdens de Tweede Kamerverkiezingen en hoe de ruimtelijke ordening op politieke ramkoers is.
Inspiratie uit het buitenland
Naast de lessen uit het binnenland, verzamelden we ook verhalen van over de hele wereld. In Hamburg leerden we de Duitse tegenhanger van STOER kennen, in Japan biedt het herstelprogramma na de tsunami van 2011 inspiratie voor Nederlandse gebiedsontwikkelaars en in Nieuw-Zeeland maakt de natuur een gelijkwaardig onderdeel uit van gebiedsontwikkeling. Daarnaast waren er Zwitserse lessen over binnenstedelijk ontwikkelen en ging het in Amerika over verstedelijking in een veranderend klimaat. Het zijn boodschappen die zeker relevantie hebben voor de Nederlandse praktijk.
De passende spelregels voor gebiedsontwikkeling
In de zomereditie van de Gebiedsontwikkeling.krant stonden de passende spelregels voor gebiedsontwikkeling centraal. Marlon Boeve, Tom Daamen en Co Verdaas focusten zich op de eeuwige strijd tussen ‘samenhang’ en ‘sectoren’. Detmer Koekoek pleitte voor een heldere visie om tot een klimaatbestendig Nederland te komen. Verder bleek dat juridische spelregels lang niet altijd dé spelbreker hoeven te zijn, werden de lessen uit 35 jaar publiek-private samenwerking naast elkaar gelegd en ontdekten we hoe duidelijke spelregels de gebiedsontwikkeling Tramkade in Den Bosch hebben geholpen.
En nog veel meer
De bovenstaande negen thema’s doen uiteraard geen recht aan alle artikelen die dit jaar zijn verschenen op ons platform. Er is nog veel meer. Peter Pelzer werd dit jaar hoogleraar Ruimtelijke Planning en Strategie aan de TU Delft en hoopt dat we de lange termijn in gebiedsontwikkeling meer gaan voelen. We gingen Terug naar de Buurt, gebiedsontwikkeling was hoofdrolspeler in een film en de blinde architect Jan Meerpoel beschreef zijn ideale woonwijk.
Cover: ‘GO jaarcover’ door Ineke Lammers (bron: gebiedsontwikkeling.nu)
Door Jasper Monster
Waarnemend hoofdredacteur Gebiedsontwikkeling.nu
