Stadsrand Amsterdam zuidwest: van Plan Zuid tot Ruigoord

Vanaf station Amsterdam Zuid voert deze route door een deel van Plan Zuid van de beroemde architect Berlage. 110 jaar geleden werd het initiatief genomen tot de realisatie van dit plan volgens de principes van de Amsterdamse School en in de decennia daarna – grotendeels – volgens plan uitgevoerd. De brede straten, de ruime woningen, het is een gebiedsontwikkeling die tegenwoordig nog steeds wordt gewaardeerd – zeker als we afgaan op de gemiddelde huizenprijzen.

Het voormalige Haarlemmermeerstation is momenteel goeddeels aan het zicht onttrokken omdat de transformatie van het Havenstraatterrein in Amsterdam Zuid naar een gemengde woonwijk nu echt begonnen is. Het begin- en eindstation aan de Amstelveenseweg, bedoeld voor het personenvervoer naar Aalsmeer en Haarlemmermeer, is nog steeds openbaar toegankelijk.

Eenmaal over de Schinkel voert de route naar stadsdeel Nieuw-West. Dat staat de komende jaren een enorme transformatie te wachten. Het Schinkelkwartier, nu nog een extensief werkgebied, wordt een nieuwe gemengde stadswijk met meer ruimte voor werken dan nu. Naast alle stadse voorzieningen komen er 11.000 woningen bij. Het gaat nog wel even duren: de gemeente verwacht dat de gebiedsontwikkeling over een kwart eeuw zal zijn afgerond.

Dan door naar het door Amsterdam in 1921 geannexeerde dorp Sloten dat zo’n 200 jaar ouder is dan de hoofdstad – die dit jaar het 750-jarig bestaan viert. De molen, de Sloterweg, het is opvallend hoe de dorpse sfeer heeft overleefd – ook al is het dorp steeds meer ingeklemd geraakt tussen nieuwe gebiedsontwikkelingen. De bewoners hebben zich daar wel – met wisselend succes – tegen verzet.

De strijd om de groene ruimte speelt ook een stukje verder op de route als we bij de Lutkemeerpolder zijn beland. De kwestie onder de rook van Schiphol is hier: behoud van groen – in de vorm van een voedselpark – of meer ruimte voor bedrijven bij de luchthaven. Vanaf dit gebied is het niet ver meer naar Zwanenburg waar op het terrein van de voormalige suikerfabriek onder meer een outlet is gerealiseerd naar ontwerp van Common Affairs. De industriële historie wordt ingezet in een eigentijdse vorm, als shop-omgeving. In de iconische silo’s zijn kantoren gevestigd (Sugar City, een ontwerp van Soeters Van Eldonk).

Vanuit Zwanenburg loopt de route naar Ruigoord, het bekende kunstenaarsdorp in het havengebied van Amsterdam. Het dorp – ooit een eiland en in 1964 door toenmalig wethouder Joop den Uyl tot bestemd tot nieuw havengebied – liep vanaf dat moment steeds verder leeg. In 1973 trokken steeds meer kunstenaars naar het dorp en kraakten de woningen. Het is sindsdien een fraai staaltje van organische gebiedsontwikkeling.

Na Ruigoord gaat de route door een stuk havengebied dat in de komende decennia transformeert in Haven-Stad. Om te eindigen bij station Amsterdam Sloterdijk dat in de komende jaren een flinke transformatie ondergaat.