Opinie BLOG Beste wethouder, u kunt van start! De formatie is afgerond, het coalitieprogramma vastgesteld en de gemeenteraad is ingewerkt. Aan u de taak de mooie plannen uit te werken en tot besluitvorming te brengen. De energietransitie heeft – uiteraard – een prominente plaats in uw collegeprogramma. Uw voorgangers konden nog volstaan met kleinschalige pilots en ambitieuze vergezichten. Met de Klimaatwet, het Klimaatakkoord en het vervallen van de aansluitplicht van aardgas is die vrijblijvendheid voorbij. Deze collegeperiode moet u in ieder geval een omgevingsvisie, met de energietransitie als één van de leidende opgaven, en een warmteplan gereed hebben.
De opgave is enorm. Het Klimaatakkoord stelt bijvoorbeeld voor om tot 2030 zeven keer zoveel zon- en windenergie te realiseren en twee miljoen huizen aardgasvrij te maken. Aan de klimaattafels werken overheid, markt en maatschappelijke organisaties grootse plannen uit. De omvang van de opgave, de inhoudelijke complexiteit en de gedeelde verantwoordelijkheid om het tot een succes te maken, geeft partijen de mogelijkheid zich achter elkaar te verschuilen of het risico te lopen op elkaar te moeten wachten. Men kijkt naar u als lokaal bestuurder om de lijnen uit te zetten en regie te voeren. Hoe kunt u dit aansturen en welke insteek werkt het best: top-down of bottom-up? Opwekken of besparen?
Lijnen uitzetten en regie voeren
Grootschalig of kleinschalig? Overheid of markt? Volgen of vooruitlopen? Gebouw of gebied? Urgentie of draagvlak? En waar te beginnen, want het antwoord is dat het allemaal moet en liefst tegelijk.
De sleutel tot succes
U zet uw ambtenaren aan het werk en huurt deskundigen in om hen te ondersteunen. De kennis en ervaring op het thema neemt snel toe, maar niemand beschikt over de toverformule. De beste strategie voor gemeente A geldt niet automatisch voor gemeente B. De beste strategie is immers afhankelijk van de beschikbare ruimte, de bestaande functies, de geplande ontwikkelingen, de opinies en dynamiek in de samenleving, de potentiële initiatiefnemers, etc. Bij een complexe opgave als dit is er eigenlijk maar één sleutel tot succes: zoek naar lokale meerwaarde. Een beroemde oud-president van Amerika parafraserend: ‘Vraag niet wat uw gemeente kan doen voor de energietransitie, maar wat de energietransitie kan doen voor uw gemeente!’
Zet de energietransitie in als katalysator voor uw lokale doelen en opgaven
Concreet betekent dat:
- Maak van de energietransitie niet (alleen) een doel, maar een middel. De economische dynamiek van de energietransitie kan andere programmatische, maatschappelijke en ruimtelijke doelen versterken. Als de energietransitie zichtbaar bijdraagt aan gedragen ambities en urgente opgaven, zal het draagvlak toenemen.
- Een dergelijke strategie begint met inzicht en overzicht. Welke onderdelen van de energietransitie zijn kansrijk en passend in uw gemeente en welke niet? Welke opgaven staan u de komende vier jaar te wachten en welke ambities en uitgangspunten heeft u geformuleerd? Welke combinaties zijn mogelijk.
- Doe de analyse zo transparant en zo breed mogelijk. Hoe meer mensen de argumentatie kunnen zien, die ten grondslag ligt aan de keuzes voor de komende vier jaar, hoe hoger de acceptatie. Nieuwe technieken op het gebied van GIS en serious gaming stellen u in staat de analyse in alle openheid en met input van iedereen te doen.
- Tenslotte, vertaal de analyse in een concreet werkplan met haalbare resultaten in de komende vier jaar.
De energietransitie is een opgave, maar ook een kans. Zet de energietransitie in als katalysator voor uw lokale doelen en opgaven om deze kansen te grijpen.
Cover: "Windmolens" (CC BY-SA 2.0) by WhiteStar401
Dit artikel verscheen eerder op ROmagazine.nl.
Cover: ‘windmolennn’
Senior consultant bij Antea Group
