ENKA Terrein, Ede door AM (bron: AM)

Erfgoed betrekken? Zorg dan voor verbinding op meerwaarde

18 mei 2021

3 minuten

Verslag
Bij veel gebiedsontwikkellocaties heb je te maken met erfgoed, variërend van vastgoed tot landschappelijke elementen. In de kennisbijeenkomst Erfgoed en Gebiedsontwikkeling op 26 april werd de waarde hiervan voor gebiedsontwikkeling besproken. Wat is deze, en hoe neem je dit mee in een project? Ook werd de Kennisbank Herbestemmen gelanceerd, een samenwerkingsverband van BOEi en de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling.

Erfgoed in een gebied kan zorgen voor verbondenheid met de geschiedenis. Want hoe we met het verleden omgaan, bepaalt hoe we de toekomst kunnen inrichten. Dat stelt Carola Hein, hoogleraar Architectuur- & Stedenbouwgeschiedenis bij de TU Delft. Betrek je erfgoed in een vroeg stadium, dan kan het veel meerwaarde geven aan de gebiedsontwikkeling. Een mooi voorbeeld hiervan is de nieuwbouwwijk op het ENKA-terrein in Ede.

De meerwaarde van erfgoed

Door gebruik te maken van erfgoed krijgt een plan voor een nieuw project een extra laag en kan het - zeker in de beginfase - zorgen voor meer sturing bij de planvorming. Ook zorgt het voor sfeer en beleving in het gebied. Omwonenden en (toekomstige) bewoners/gebruikers kunnen bijvoorbeeld herinneringen hebben aan een gebouw of de plek en hier graag nog verhalen over vertellen. Zo waren ouders van de leerlingen en docenten van de nieuwe school in de oude kantine op het ENKA-terrein vanaf het begin enthousiast over het plan, omdat ze echt persoonlijke ervaringen met en herinnering aan het oude kantinegebouw hebben.

  • Bekijk de presentatie van Carola Hein (pdf)

Maar waarom dan?

De meerwaarde van erfgoed valt daarom niet concreet in geld uit te drukken. Hoe haal je een ontwikkelaar dan toch over de streep om die meerwaarde te zien? Allereerst door grondig onderzoek te doen naar het gebied. Kijk welke vormen van erfgoed er aanwezig zijn. Zijn het voornamelijk gebouwen, dus architectonisch? Of bevat het gebied ook veel landschappelijke en cultuurhistorische waarde?

Bij adviesbureau Het Oversticht worden deze verschillende erfgoedthema’s gewaardeerd met punten, vertelt architectuurhistoricus Mascha van Damme. Dit gebeurde bijvoorbeeld bij Het Kruitfabriekterrein in Muiden. Daar is als landschappelijk kenmerk de voormalige zeedijk zeer aanwezig. Ook zijn cultuurhistorisch de oude productielijnen en plofwallen nog goed terug te zien. Dit soort elementen worden opgenomen in de gebiedswaardering. Na duiding van de waarde en de geschiedenis kunnen deze meegenomen worden in het ontwerp.

Om het belang van erfgoed over te brengen is het bovendien belangrijk dat het verhaal smakelijk wordt opgeschreven en wordt ondersteund met veel beeldmateriaal. Van Damme adviseert daarom om partijen al zo vroeg mogelijk mee te nemen in het verhaal, zodat je het eens kan worden over de waarden en verhaallijnen van het gebied aan de voorkant van het project. Dit zorgt voor verbinding op meerwaarde, iets waar je het gehele project een houvast aan kunt hebben.

  • Bekijk de presentatie van Mascha van Damme (pdf)

Bekijk hier ook de presentatie over de verschillende voorbeeldprojecten:


Over de Kennisdatabank

Op maandag 26 april lanceerden BOEi en de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling (SKG) de ‘Kennisbank Herbestemmen’. Dit is een database met verzamelde wetenschappelijke onderzoeken over de nut en noodzaak van herbestemming, gerangschikt naar thema.


Cover: ‘ENKA Terrein, Ede’ door AM (bron: AM)


Ineke pasfoto

Door Ineke Lammers

Webredacteur Gebiedsontwikkeling.nu


Meest recent

Wenen luchtfoto door Nok Lek (bron: shutterstock.com)

In Wenen wordt de brug geslagen tussen de stenen en de mensen

De wens wordt vaak geuit: laten we de wereld van de stenen beter verbinden met die van de mensen - die er uiteindelijk gebruik van maken. In Wenen wordt de ontwikkelwedstrijd hiervoor gebruikt. Adviseur Dorien de Wit (De Beuk) is enthousiast.

Opinie

30 september 2022

Weekoverzicht Cover door Ineke Lammers (bron: gebiedsontwikkeling.nu)

Dit was de week van (instrumentele) vernieuwingen

Deze week veel vernieuwingen op Gebiedsontwikkeling.nu. Een nieuw instrumentarium, een nieuwe autoriteit, een nieuwe hoogleraar en een nieuwe miljoenenstad. Allemaal (instrumentele) innovaties die ons vakgebied moeten voorbereiden op de toekomst.

Nieuws

29 september 2022

Impressie vogelvlucht ''The Line'' door NEOM (bron: NEOM)

The Line in de woestijn: kansrijke miljoenenstad of fata morgana

Een hypermoderne, duurzame stad die letterlijk op één lijn wordt gebouwd – dwars door Saudi-Arabië. Goed voor 9 miljoen inwoners zonder dat er een auto te bekennen is. Belooft het futuristische ontwerp van The Line een nieuwe vorm van stedelijkheid?

Casus

29 september 2022