Experts zetten vier vraagtekens bij ingeleverde RES-plannen

1. Te veel focus op zonne-energie

Olof van der Gaag, directeur van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie, legt uit dat de bestuurders gevraagd zijn om de RES-plannen op vier factoren te testen: draagvlak, ruimte, kosten en systeemefficiëntie. Nu blijkt dat vanuit de regio’s er maar weinig oog is voor de laatste twee. 

De afgelopen maanden zijn de plannen openbaar gemaakt. Hierin zit weinig animo voor nieuwe grote windparken en vooral inzet op zonne-energie. Vooral bij provincies waar al eerder grote windparken zijn neergezet, zoals Drenthe, Flevoland en Groningen, is ervaring opgedaan met felle weerstand van bewoners. Maar er is meer mis met de plannen, analyseren experts. Zij noteren vier aandachtspunten rondom de RES.

Enexis-innovatiemanager Han Slootweg legt het financiële probleem uit: "Windmolens maken drie keer zoveel uren als zonnepanelen. Het waait nou eenmaal meer in Nederland dan de zon schijnt. Omdat groene energie aangelegd wordt op vermogen, moeten er dus drie keer zoveel zonnepanelen worden aangelegd en dat tikt aan."

Tot enkele jaren geleden werd er nog veel voor windmolens gekozen, maar de prijzen van zonnepanelen zijn gedaald en mensen hebben negatieve ervaringen met windmolens in hun omgeving. In steden wordt er ook massaal gekozen voor zonnepanelen, omdat ze makkelijk toepasbaar zijn langs bijvoorbeeld het spoor, op kantoren en parkeergarages. 

Desalniettemin is de kilowattuur nog altijd veel duurder bij zonne-energie dan bij een windmolen. Dit zorgt ervoor dat er miljoenen aan subsidies voor duurzame energie moeten worden uitgekeerd. Bovendien zorgt de relatief lage opbrengst van zonnepanelen ervoor dat het elektriciteitsnet minder efficiënt wordt gebruikt.  

2. De ambities zijn vaag

Het doel van het rijk is dat in 2030 35 Terawattuur (TWh) aan duurzame energie wordt opgewekt in Nederland. Elke regio heeft de afgelopen maanden de kans gehad om een ‘bod’ uit te brengen over de te verwachten opgewekte energie. Bij elkaar opgeteld komt dat voor alle regio’s uit op zo’n 50 TWh.

Veel van deze nieuwe plannen zijn echter vaag. Zo is soms de keuze tussen bijvoorbeeld zon en wind nog niet eens gemaakt. Bovendien kan er nog van alles mis gaan met de ingeleverde plannen, van juridische procedures tot gebrek aan interesse bij ondernemers.

3. De samenwerking is beperkt

Volgens Chief Transition Officer Daan Schut van Liander is het RES-proces een ontzettend goed proces, onder meer vanwege de participatie van onderaf. Maar, waarschuwt hij, er is  nog niet gedacht aan optimalisatie en systeemefficiëntie. De focus gaat nu vooral naar elektriciteit, maar in werkelijkheid hangt alles – zoals warmte, stroom en gassen – met elkaar samen.

En daarom moeten regio’s samen werken. Zo kan Leiden bijvoorbeeld afhankelijk zijn van de warmte van de haven van Rotterdam. "We zijn een klein land en moeten het samen doen", adviseert voorzitter Evelyne van de Vlekkert van de Energieregio.

4. De vraag groeit (vermoedelijk)

Als laatste is het onduidelijk of de doelstelling van 35 TWh groene stroom wel overeenkomt met de vraag in 2030, want deze zou zomaar eens flink groter kunnen zijn door bijvoorbeeld elektrische auto’s, warmtepompen of grote installaties. Sietske Poepjes, lid Gedeputeerde Staten van Friesland namens het CDA, stelt daarom de vraag of hier wel ruimte voor is. Meer zonne- en windenergie hebben impact op het landschap, en de balans moet volgens haar niet doorslaan.

Cover: Photo by Andreas Gücklhorn on Unsplash