"Geef stedenbouwers sleutelrol bij ontwikkeling toeristische sector"

De beelden van verlaten toeristische attracties gingen vorig jaar tijdens de eerste lockdown al snel de wereld over. De stilte die de plaats innam van de verwachte hordes toeristen zorgde voor veel problemen in de toeristensector. En nog steeds is het onzeker of en hoe het toerisme gaat herstellen van deze pandemie. Ook in Nederlandse steden had het wegblijven van toeristen gevolgen. Niet alleen voor de portemonnee, maar ook voor de stad zelf. 

Maar, zeggen twee experts in gesprek met Stadszaken, de crisis in de sector biedt vooral ook kansen voor de sector. Want Nederlandse steden worstelen al veel langer met de vraag hoe zij toerisme moeten vormgeven in hun stad. “We onderschatten hoe groot de toeristische sector in Nederland is", zegt Egbert van der Zee, universitair docent Sociale Geografie aan de Universiteit Utrecht. “Toerisme heeft een grote impact op onze leefomgeving, dus is het ongelooflijk dat er niks mee wordt gedaan.”

Sleutelrol

De eerste stap in de goede richting is daarom dat er in de steden meer (bestuurlijke) aandacht voor toerisme moet komen, zegt ook stedenbouwkundige Paul Kurstjens. “De toeristische sector in Nederland is groter dan de financiële sector. We moeten het daarom serieus nemen. Het brengt veel geld in het laatje, dus we moeten er ook goed over nadenken. Dat wordt eigenlijk nooit echt expliciet gedaan. In structuurvisies moet er meer ruimte komen voor toerisme.”

Want op het moment dat die aandacht er is, kunnen steden het toerisme ook echt gaan sturen, stellen de experts. Dat betekent nadenken over het aantrekken van meer toeristen, vooral door de indeling van de stad onder de loep te nemen. Een sleutelrol is daarbij weggelegd voor stedenbouwkundigen. “Ik snap dat zij van nature niets met toerisme hebben, maar we moeten ervoor zorgen dat beleidsmakers en stedenbouwers bij elkaar komen”, zegt Kurstjens. “Stedenbouwers kunnen het makkelijk maken voor de toerist. Stadstoeristen zijn vaak wandelaars, dus binnenstedelijke voetgangersgebieden maken een stad voor hen aantrekkelijker.”

Bilbao als voorbeeld

Door stedenbouwers meer bij het toerisme te betrekken, ontstaat er volgens de experts een goede infrastructuur waarmee je langzaam toewerkt naar een duurzaam toeristisch systeem. Die worsteling wordt bijvoorbeeld in Amsterdam goed zichtbaar, waar burgemeester Halsema wil snijden in het aantal sekswinkels, Airbnb-locaties en budgethotels. Ook op andere plekken in de wereld wordt nagedacht over hoe het toerisme in de toekomst moet worden vormgegeven zodat de stad beter kan worden ingericht op de mensenmassa’s. Want de samenstelling van die groep verandert ook. Amerikaanse hotspots krijgen bijvoorbeeld veel meer te maken met dagjesmensen, die in plaats komen van bezoekers die voor een langere periode boeken. Wereldwijd gaan ook steeds vaker geluiden op: niet minder toeristen, maar wel duurzamer. 

Daarom ligt er juist nu de kans voor steden om in te grijpen, aldus de experts. En daar kan de indeling van de stad heel goed bij helpen. Bijvoorbeeld door niet blind op één attractie in te zetten. Van der Zee: “Als mensen alleen die attractie bezoeken heb je er als stad helemaal niks aan. [...] Het systeem moet uitnodigen om verder te kijken. Je moet goed nadenken over wie je wil zijn en wie je wil aantrekken als stad.” 

Beide experts wijzen naar het Spaanse Bilbao als de beste leerling van de klas. “Zij bewijzen dat met goede investeringen elke plek interessant gemaakt kan worden voor toerisme. Ze hebben de omgeving mooi gebouwd, met veel gevoel voor samenhang. Het Guggenheim Museum is het grote uithangbord van de stad, maar er is nog veel meer. Ze hebben daar de rivierfronten geweldig opgeknapt. Zeker ook voor Nederlandse steden liggen daar nog veel kansen.”

Cover: Guggenheim Bilbao - Photo by Jorge Fernández Salas on Unsplash