platform voor kennis, nieuws en opinie
Zoeken
platform voor kennis, nieuws en opinie

Dossier Energietransitie

GO Dossier Duurzame Gebiedsontwikkeling

Alles over de energietransitie van nieuwe en bestaande ontwikkelingen

2 feb 2021 - In dit dossier vindt u (aan de hand van de 3 grote vragen van nu) de belangrijkste artikelen terug over de energietransitie, zoals bestaande objecten verduurzamen, duurzaamheid een plek geven bij nieuwe ontwikkelingen, en circulariteit meenemen in gebiedsontwikkeling.

De 4 grote vragen

  1. Hoe verduurzaam je bestaande woningen en andere gebouwen?
  2. Hoe geef je bij nieuwe gebiedsontwikkelingen duurzaamheid een plek?
  3. Welke rol speelt circulariteit bij verduurzaming van gebiedsontwikkelingen?
  4. Wat zijn voor gebiedsontwikkeling relevante ontwikkelingen op het vlak van de energietransitie?

1: Hoe verduurzaam je bestaande woningen?

Nederland aardgasvrij: gemeenten willen wel, maar kunnen niet (2 februari 2021) 
206 huizen na ruim 2 jaar: het grootste experiment om bestaande woningen aardgasvrij te maken maakt nog geen vaart. Er blijken nog veel hobbels te nemen, financieel, organisatorisch, beleidsmatig én maatschappelijk.

Kleine gemeenten en de energietransitie: veel te doen met weinig geld (9 december 2020) 
Alle gemeenten in Nederland moeten aan de slag met de energietransitie. Hoe pakken kleinere gemeenten dat aan? Dat onderzocht Platform31. De grote uitdaging: iedereen meekrijgen en (mee) laten doen - en dat op een betaalbare manier.

Zweedse woningcorporatie realiseert zelfvoorzienende appartementengebouwen (15 oktober 2020)
Volledig zelfvoorzienend wonen, losgekoppeld van water-, energie- en warmtenetten. In de Zweedse stad Jönköping ontwikkelt de lokale woningcorporatie Vätterhem in de komende twee jaar twee offgrid appartmentengebouwen met in totaal 44 woningen. Met bestaande technieken.

Stad van de zon: duurzame wijk was zijn tijd ver vooruit (31 juli 2019)
In een recreatiegebied van ruim 170 hectare ligt ‘Stad van de zon’, een onderdeel van gebiedsontwikkeling Heerhugowaard Zuid. De duurzame ambitieniveaus van dit gebied lagen bij de aanvang van het project in 1994 hoog. Gebiedsontwikkeling.nu spreekt met Joost Bruijn van de gemeente Heerhugowaard over wat men kan leren van de voorloper.

Amsterdam Zuidoost werkt aan duurzame gebiedsontwikkeling met stadswarmte (18 januari 2019)
In Amsterdam Zuidoost kozen andere de Johan Cruijff ArenA, RAI Amsterdam en ING voor aansluiting op het warmtenet. Ook bij de toekomstige gebiedsontwikkeling staat stadswarmte centraal. Dit zijn de ervaringen met en toekomstplannen voor het warmtenet van een vijftigjarig stadsdeel.

5 tips voor een succesvolle energietransitie op wijkniveau (21 december 2018)
Wijken van het gas af krijgen en energieneutraal maken is geen sinecure. Daarom geeft vereniging Stroomversnelling 5 tips voor een succesvolle energietransitie, opgedaan in de praktijk.

Gebiedsgericht verduurzamen in wederopbouwwijken (29 november 2018)
Wederopbouwwijken zijn in potentie erg geschikt voor het collectief opwekken en gebruiken van duurzame elektriciteit dankzij de doorgaans gunstige bezonning en hoeveelheid dakoppervlak. Dit vergt echter samenwerkingsconstructies, die vooral voor particuliere huishoudens complex zijn.

CO2-reductie trekt bewoners niet over de streep, lagere energierekening wel (6 juli 2018)
Bewoners koppelen hun woning alleen van het aardgas af als het noodzakelijk is, er een aantrekkelijk perspectief lonkt en bij voldoende toerusting. Dit concludeert Platform 31 na gesprekken met inwoners van Zutphen over een succesvolle overstap naar een duurzame energievoorziening. Het advies voor de eerste wijken die daar met de verduurzaming aan de slag gaan ligt klaar.

2. Hoe geef je bij nieuwe gebiedsontwikkelingen duurzaamheid een plek?

Trendrapport: versnelling warmtetransitie zet door, maar de uitdagingen blijven (12 januari 2021) 
De warmtetransitie in Nederland is aan het versnellen. Dat is de conclusie van het Nationaal Warmtenet Trendrapport 2021. Ook de toekomst ziet er rooskleurig uit, maar er moeten nog wel wat hordes genomen worden.

Laat natuur, landschap én energie hand in hand gaan in de regionale energieplannen (12 november 2020)
In de transitie naar grootschalige opwekking van hernieuwbare energie pleiten Annie van de Pas, Gerben de Vries en Rinske Scheifes van de Natuur en Milieufederaties voor vroegtijdige inpassing van natuur en landschap in de energiestrategieën. Met de juiste aandacht kan de natuur zelfs profiteren, menen zij.

Provincies worstelen steeds vaker met zonnevelden en energie-cowboys (6 november 2020)
Het plaatsen van zonnepanelen op natuur- en landbouwgrond is in steeds meer Nederlandse provincies onderwerp van discussie. Waar de ene provincie nu al een stokje steekt voor het ontstaan van nog meer zonnevelden, ziet de andere provincie nog geen reden om direct hard in te grijpen.

Naar een eco-inclusieve gebiedsontwikkeling (28 oktober 2020)
Gebieden die inclusief én duurzaam zijn. Volgens Arnoud Leerling en Maarten Markus is eco-inclusieve gebiedsontwikkeling geen vanzelfsprekendheid. Om hier verandering in te brengen schetsen zij de contouren van een inclusieve duurzaamheidsagenda.

RES combineren met gebiedsontwikkeling? Zo doet Bergen dat (15 oktober 2020)
De komende jaren verrijst in de gemeente Bergen (Limburg) een uitgestrekt ‘Energielandgoed’ in het gebied Wells Meer. Een miljoen zonnepanelen en vier grote windturbines vinden hun plek in een landschap met nieuwe natuur, wandel- en fietsroutes, een bezoekerscentrum, innovatieve bedrijven en natuurinclusieve landbouw. De plannen voor het energielandschap in Bergen zijn onderdeel van de Regionale Energiestrategie (RES) Noord- en Midden Limburg. Hoe doe je dat, projecten uit de RES onderdeel maken van gebiedsontwikkeling? Dat vertellen projectleiders Arno Derks en Johan van de Heijning.

Analyse RES’en: voldoende energie, ruimtelijke consequenties nog onduidelijk (8 oktober 2020)
De 30 energieregio’s willen veel meer hernieuwbare energie opwekken dan in het Klimaatakkoord is afgesproken. De ruimtelijke inpassing en de betrokkenheid van burgers bij de uitwerking van de Regionale Energie Strategieën vragen nog wel de nodig aandacht. Dat blijkt uit een analyse van het Planbureau voor de Leefomgeving.

‘Gemeenten, denk aan koeling in de warmtetransitievisie’ (25 augustus 2020)
Gemeenten kijken bij de op te stellen warmtetransitievisies vooral naar de meest voor de hand liggende warmte-oplossing per wijk. De focus ligt daarbij vooral op de wijken die het eerste van het aardgas gehaald kunnen worden. Die conclusies blijken uit een uitgevoerde enquête door Klimaatverbond Nederland, zo meldt duurzaamgebouwd.nl.

Experts zetten vier vraagtekens bij ingeleverde RES-plannen (26 juni 2020)
Vorig jaar is op landelijk niveau door de politiek het klimaatakkoord gesloten over de regionale energiestrategieën (RES) tot 2030. Lagere overheden hebben zelf zeggenschap over de invulling hiervan. Het valt op dat bijna alle regio’s kiezen voor zonne-energie op grote schaal, wat ten koste gaat van windmolens, meldt NRC. Experts plaatsen deze en drie andere vraagtekens bij het realiteitsgehalte van de ingeleverde plannen.

Zo kom je via Parijs tot een beter Nederland (24 maart 2020)
Waarom de veranderingen voor klimaatverandering zien als een complex gevaar, als je er juist ook als land en inwoner van kunt profiteren? Miriam Ram van het College van Rijksadviseurs belicht vier principes voor gebiedsontwikkelaars.

Smeer de energietransitie niet als pindakaas uit over Nederland (8 januari 2020) 
Vlak voor Kerst gaf de Hoge Raad Urgenda gelijk. Aan het einde van dit decennium dient Nederland haar CO2-uitstoot met meer dan de helft te hebben teruggebracht (tot 49 procent ten opzichte van 1990). Maar hoe dat te doen is nog tamelijk onduidelijk. 

Duurzame energie geeft landschap nieuwe waarde (3 december 2019) 
Het PBL publiceerde in november 2019 ‘Zorg voor Landschap’. Dit rapport raakt een snaar bij Kirsten van de Meeberg, adviseur gebiedsvernieuwing bij Over Morgen. “Het is een flinke puzzel, die RES. Laten we samen de stukjes bij elkaar brengen. Windmolens en zonneparken plaatsen gaat verder dan een plek zoeken en ze daar neerplanten.”

PBL: inpassing duurzame energie in leefomgeving burgers verdient meer aandacht (11 juli 2019) 
Zo’n 10 jaar geleden heeft de Rijksoverheid als nationale doelstelling gesteld dat in 2020 6.000 megawatt moet worden opgewekt door windmolens op land. In een nieuwe studie kijkt het PBL vanuit een ruimtelijk perspectief terug op hoe dit beleid heeft doorgewerkt in windparkprojecten. 

Energietransitie: kans of bedreiging voor het landschap? (9 juli, 2019) 
Zelfs in de dunbevolkte gemeente Hof van Twente heeft de energietransitie ingrijpende gevolgen voor het landschap. Om daar grip op te krijgen met voldoende maatschappelijk draagvlak, hebben de gemeente en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed mogelijke scenario’s laten ontwerpen. 

Succesvol energiebeleid in gebiedsontwikkeling vereist pionierswerk (2 november 2018)
Gebiedsontwikkeling kan een belangrijke drager zijn voor de implementatie van energiebeleid. In dit artikel laat onderzoeker Erwin Heurkens (TU Delft, Gebiedsontwikkeling) zien hoe gemeenten in Denemarken, Duitsland en Nederland succesvol marktgericht sturen op de integratie van energie-innovaties in gebiedsontwikkelingen.

Energieneutrale gebiedsontwikkeling via restwarmte uit datacenters (8 oktober 2018)
Woningen en bedrijven kunnen profiteren van de restwarmte van datacenters, zoals de nieuw te ontwikkelen woonwijk in Amsterdam Zuidoost. “Als het hier niet lukt, lukt het nergens.”

Investeringsstrategie voor duurzame verstedelijking: hoe nu verder? (14 september 2018)
Dat Nederland voor grote uitdagingen staat zoals de energietransitie, een woningbouwopgave van 1 miljoen woningen tot 2030, mobiliteitsrevolutie en verduurzaming van de bestaande voorraad, lijkt inmiddels ‘common knowledge’ te zijn. NEPROM deed een openingsbod voor de invulling met de investeringsstrategie ‘Thuis in de Toekomst’.

Wijkgericht verduurzamen: technische, financiële én sociale opgave (28 augustus 2018) 
“Woningen en gebouwen worden wijk voor wijk verduurzaamd”, schrijft het Klimaatakkoord. Ook in de duurzaamheidsagenda’s van steden staat een wijkgerichte aanpak centraal. Maar hoe zorg je ervoor dat je rekening houdt met zowel de technische, financiële als sociale aspecten? Daar komt de Community of Practice om de hoek, een netwerk van betrokkenen en vakgenoten.

Onderzoek: verduurzaming belangrijker dan versnelling woningbouw (24 mei 2018)
Verduurzaming is belangrijker dan versnelling van de woningbouw. Dat vindt een overgrote meerderheid van gemeenten, corporaties en – in iets mindere mate – ontwikkelaars. De meeste van deze professionals verwachten niet dat hogere energie-eisen het bouwtempo vertragen. Gebeurt dit toch, dan kiest slechts tien procent voor versnelling boven duurzaamheid.

Hoe Veemarkt Utrecht via participatie duurzaam werd (27 april 2018)
Een hoge dichtheid, maar toch groen. Omringd door drukke wegen, maar toch stil in de binnentuinen. Dat biedt Veemarkt Utrecht, een nieuwe woonwijk in Utrecht Oost van ruim 500 woningen. Twee initiatiefnemers vertellen hoe dat gelukt is.

3. Welke rol speelt circulariteit bij duurzame gebiedsontwikkeling?

Circulaire economie kan alleen van iedereen zijn (4 december 2020)
Steden moeten een sleutelrol vervullen om Nederland volledig circulair te maken. Hoe? Door de circulariteit uit te roepen tot een gezamenlijke hulpbron: iets dat van ons allemaal is. Daar zit voor beleidsmakers nog een hele uitdaging in, stellen medewerkers van het onderzoek Circulaire Binckhorst.

Stappenplan voor derealisatie van een circulaire gebiedsontwikkeling (20 augustus 2019)
‘Circulaire gebiedsontwikkeling’ is een veelgebruikte term. Maar wat is het, hoe realiseer je het, en welke drempels zitten nog in de weg? Heleen Luijt studeerde hierop af voor haar studie Management in the Built Environment bij de TU Delft.

Zet druk op de markt voor circulaire gebiedsontwikkeling (17 januari 2019)
Van hergebruikte bouwmaterialen tot schone stroom: steeds meer gemeenten hebben ambities voor circulaire gebiedsontwikkeling. Volgens voorlopers John Nederstigt (wethouder Haarlemmermeer) en Coert Zachariasse (eigenaar Delta Development Group) moet de overheid de markt veel meer uitdagen om circulaire projecten van de grond te krijgen.

Drie redenen waarom circulaire woningbouw lastig is (12 oktober 2018)
Circulaire woningbouw is een ondergeschoven kind bij verduurzamingsplannen. Lex van den Nieuwenhof en Odette Verheij van Royal HaskoningDHV analyseren de oorzaken en geven oplossingen.

Doe de tienkamp: Circulaire gebiedsontwikkeling? (10 oktober 2018)
In deze aflevering belicht Agnes Franzen de mogelijkheden voor circulaire gebiedsontwikkeling. Hoe gaan we om met grondstoffen, hoe komen we tot gesloten kringlopen en waar is hergebruik kansrijk? Ze beschrijft tevens het voorbeeldproject Park 20|20 in de gemeente Haarlemmermeer, waar alleen wordt gewerkt met circulaire leveranciers.

Hoofdbeeld: iconen ‘Sustainability’ van Made from the Noun Project, foto van Andreas Gücklhorn op Unsplash

Contactpersoon

Portret - Joost Zonneveld
Joost Zonneveld

Hoofdredacteur van Gebiedsontwikkeling.nu

Bekijk alle artikelen