Ruimtelijk Ontwerp

Wat doen ontwerpers en welke impact kan het ruimtelijk ontwerpen op gebiedsontwikkeling hebben? In dit dossier vindt u een verzameling van de voornaamste artikelen, onderzoeken, interviews en verslagen rondom deze vragen op Gebiedsontwikkeling.nu.

Dossier Ruimtelijk Ontwerp door Publiek domein (bron: Pixy)

17 januari 2022


Gebiedsontwikkelaars hebben behoefte aan kennis over het ontwerpen aan integrale opgaven. Ontwerpen vinden zij vaak een ongrijpbaar onderdeel van gebiedsontwikkeling. Ontwerpers zeggen gebruik te maken van ontwerpkracht: ze zorgen voor verbeelding en creëren een overtuigend verhaal. Maar wat bedoelen ze daar precies mee? 

In de praktijk blijken partijen met ervaring het belang van ontwerpen en ontwerpend onderzoek wel te onderschrijven. Ontwerpers blijken de belangen en kennis van partijen te kunnen samenbrengen en daarmee de zogenoemde ‘doorwaadbare plaats’ in een gebiedsontwikkeling vinden. Toch wordt de impact van ontwerpen en het inzetten van ontwerpers bij complexe, integrale opgaven in gebiedsontwikkeling door velen nog niet (h)erkend. 

Wat is ruimtelijk ontwerpen en wat is ontwerpend onderzoek voor gebiedsontwikkeling?

Team Flocks, 2018, BNA-ontwerpstudie De Stad van de Toekomst

Op zoek naar de meerwaarde van ontwerpend onderzoek in gebiedsontwikkeling

ONDERZOEK Ontwerpend onderzoek is hip. Maar wat hebben gebiedsontwikkelaars eraan? Staan ze ervoor open? En hoe zien andere betrokkenen dat? Twee onderzoekers van de Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling brengen de kansen en gevaren in kaart.

Uitgelicht
Onderzoek

7 mei 2019

Go-podcast 'Gebiedsontwikkeling voor alle leeftijden' #1

“Als ontwerper zie je soms te snel de oplossing”

INTERVIEW In ‘Gebiedsontwikkeling voor alle leeftijden’ leren een junior en senior expert van elkaar. Hedwig van der Linden (TU Delft) en Jeroen de Willigen (De Zwarte Hond) bespreken hun ervaringen met ontwerpend onderzoek.

Persoonlijk

10 januari 2019

kristiaan borret

Kristiaan Borret, bouwmeester Brussel: “Een tekening brengt mensen samen”

INTERVIEW Kristiaan Borret, bouwmeester van Brussel, vertelt over de meerwaarde van ontwerpend onderzoek. “Het is toch absurd te denken dat het maken van een gebied een lineair project is waarbij je recht op een oplossing afgaat?”

Uitgelicht
Persoonlijk

28 december 2018

Luchtfoto waterland rechtenvrij

'Stel ontwerpkracht centraal bij aanpak energietransitie en klimaatadaptatie'

COLUMN De kennis van ruimtelijk ontwerpers en erfgoedspecialisten is essentieel bij de aanpak van het belangrijke energie- en klimaatvraagstuk. Dat zegt Syb Groeneveld, directeur-bestuurder Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

Opinie

18 december 2018

zandmotor

Een tango van ontwerp en bestuur

Ontwerp als verhaallijn, verkennend en probleemstellend. Dat is de essentie van 25 jaar regionaal ontwerp in Zuid-Holland. Het boek “De kracht van regionaal ontwerp” analyseert en verbeeldt de complexe relatie tussen ontwerp en bestuur, in vele scha…

Recensie

15 juli 2018

Wat is de (meer)waarde en impact van ontwerpkunde in gebiedsontwikkeling?

ontwerpend onderzoek paneldiscussie

Richting nodig in gebiedsontwikkeling? Gebruik ontwerpend onderzoek als kompas

VERSLAG Onderzoekers van de Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling willen weten hoe je ontwerpend onderzoek inzet. Tijdens een kennisbijeenkomst vraagt Riek Bakker zich af waarom je dit instrument hier in hemelsnaam níet voor zou inzetten.

Verslag

29 augustus 2019

andre schaminee

Met ontwerpend denken bouwen aan ongewisse toekomst

INTERVIEW Organisatieadviseur André Schaminée schreef een boek over ontwerpend onderzoek binnen publieke organisaties: “Hoe bouw je aan een toekomst waarin alles wat je maakt permanent onaf is?”

Uitgelicht
Persoonlijk

12 april 2019

c

De meerwaarde van ontwerpend onderzoek

Tien ontwerpteams, vijf steden, een onzekere toekomst: dat zijn de ingrediënten voor de ontwerpstudie 'De stad van de toekomst'. Onderzoekers van de TU Delft analyseren welke meerwaarde zulke ontwerpstudies hebben voor gebiedsontwikkelaars. “Het oud…

Nieuws

4 mei 2018

20170624_155658.jpg

De ontwerper als verbinder

De rollen en taken van diverse actoren bij stedelijke vraagstukken zijn de afgelopen periode aan verandering onderhevig geweest. Vooral de ontwerper lijkt in deze tijd van 'organische gebiedsontwikkeling' er bekaaid vanaf te komen. In het nieuwe boe…

Recensie

27 november 2017

Schetsen

Ontwerpen: de ‘hoe-vraag’ in gebiedsontwikkeling

Wat betekent ontwerp voor het oplossen van gebiedsopgaven? Wat is de waarde van ontwerp in gebiedsontwikkeling? Daarover gingen op dinsdagvond 6 juni de ervaren ontwerpers Rients Dijkstra (voormalig Rijksadviseur, Maxwan Architects), Alex Letteboer…

Verslag

21 juni 2017

slim

De rol van ontwerp in de zoektocht naar gesloten cirkels

Hoe kan ontwerp bijdragen in de zoektocht naar concepten en businessmodellen met ‘gesloten cirkels’ op gebiedsniveau? De derde dag van de sLIM Masterclass vond plaats op Schiphol en stond in het teken van circulaire economie. Sprekers Jeanet van Ant…

Verslag

5 juli 2016

masterclass 3

Blik in de keuken van ontwerpers

De complexiteit van stedelijke vraagstukken maakt dat het in gebiedsontwikkeling steeds meer gaat om wendbaarheid en flexibiliteit bij de uitvoering van plannen, samenwerking tussen verschillende opdrachtgevers en een transdisciplinaire werkwijze tu…

Verslag

2 mei 2016

Hoe komen we van ontwerpstudies naar concrete plannen voor gebieden?

Visualisatie mogelijke toekomst voormalige Prins Alexanderlaan, Rotterdam. door Team CIAM XXI (bron: De stad van de toekomst)

Hoe ontwerpstudies meer impact kunnen hebben

Laat duizend bloemen bloeien. Dat is volgens stedenbouwkundige Arjan Smits de praktijk van ontwerpend onderzoek. Hij pleit echter voor meer afstemming met het doel meer impact te hebben in gebiedsontwikkeling.

Onderzoek

12 mei 2021

Panelleden Ontwerpend onderzoek & GO 11 nov 2020 Cover

Ontwerpend onderzoek: veel gebruikt, nog geen optimaal effect

Tijdens de bijeenkomst ‘Ontwerpen voor en in gebiedsontwikkeling’ in november vertelden experts over hun ervaringen met en ideeën over de rol van ontwerp in gebiedsontwikkeling. “Je moet combineren waar het kan, maar ook kiezen waar het moet.”

Uitgelicht
Verslag

3 december 2020

Ontwerpend onderzoek header zomerkrant '20 door Mei-Li Nieuwland (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Verbeeldingskracht: geen garantie, maar wel een richting voor de toekomst

Gebiedsontwikkelaars hebben een haat-liefdeverhouding met ‘toekomstdenken’ en ‘verbeeldingskracht’. Leerstoel Gebiedsontwikkeling onderzoekt daarom hoe je via ontwerpen tot een realiseerbaar plan komt, via De Binckhorst en Almere Schaalsprong.

Uitgelicht
Onderzoek

14 juli 2020

Masterplan Institut Teknologi Sumatera (" (CC BY-SA 2.0) by eVANDOphotography -> planvorming

De noodzaak van planvorming

De klimaatverandering, de woningbouwopgave en de opmars van distributiecentra zijn drie urgente redenen voor een lange-termijnplanning van ruimtelijke ontwikkelingen, betoogt Agnes Franzen.

Opinie

12 december 2019

Verslag sessie Ontwerpkracht - RLI conferentie (bron: Fred Ernst)

Tussen ontwerpend onderzoek en ontworpen realiteit

VERSLAG Hoe kan ontwerpend onderzoek bijdragen aan samenhangende duurzaamheidsopgaven? Die vraag stond centraal tijdens de workshop ‘Hoe maak je gebruik van ontwerpkracht’ op de RLi-werkconferentie ‘Regio 2050, werken aan een duurzame toekomst’.

Verslag

30 september 2019

Amsterdam

Mini-essay: pleidooi voor ontwerpend denken

In het innovatiegerichte bedrijfsleven is design thinking (een onderzoeksmethode waarin via creatieve strategieën ontwerpen ontstaan) een hype. In de ruimtelijke ordening - en ook zeker in gebiedsontwikkeling - blijft ontwerpend onderzoek echter vaa…

Onderzoek

12 juli 2018

cover

Creëren ontwerpers een doorbraak voor stedelijke mobiliteit?

Autonome auto's, fietsvriendelijke steden, digitale vervoersplatforms: de toekomst van stedelijke mobiliteit zit vol onzekerheden, en daar houden mensen niet van. Tijdens de Masterclass Mobiliteit legden wetenschappers hun kennis én dilemma's daarom…

Verslag

24 april 2018

Ontwerp wet

TU Delft onderzoek naar relatie tussen ontwerp en Omgevingswet

In 2018 gaat in wat wel wordt genoemd 'de grootste wetswijziging in Nederland sinds Thorbecke'. 24 wetten met bij elkaar 4700 artikelen, 120 Algemene Maatregelen van Bestuur en 120 Ministeriële regelingen gaan op in 1 Omgevingswet, 4 AMvB’s en ca. 1…

Onderzoek

8 april 2016

actieagenda ruimtelijk ontwerp

Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2017-2020 gepresenteerd

Op dinsdag 13 december 2016 Is de Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2017-2020 ‘Samen Werken aan Ontwerpkracht’ gelanceerd door minister Schultz van Haegen (IenM) en minister Bussemaker (OCW). De openbare presentatie van de agenda, getiteld Samen werken…

22 december 2016

Hoe zet je ruimtelijk ontwerp in bij complexe opgaven?

Rust Reuring Ruis door BURA urbanism (bron: BURA urbanism)

Betrek alle belanghebbenden bij ontwerpend onderzoek binnen gebiedsontwikkeling

Ontwerpend onderzoek kan in verschillende gedaanten en gradaties een doorslaggevende rol spelen in gebiedsontwikkeling analyseert Marco Broekman. Daarvoor is volgens hem wel commitment nodig van alle belanghebbende partijen.

Analyse

30 maart 2021

Luchtfoto Almere Duin door Top-Shot (bron: Gemeente Almere)

Niet het ruimtelijk ontwerp maar het concept is leidend in gebiedsontwikkeling

Volgens Amvest-projectdirecteur Maarten Janssen wordt conceptontwikkeling steeds belangrijker in gebiedsontwikkeling. Daardoor verandert de rol van ruimtelijk ontwerp.

Analyse

22 maart 2021

ontwerpen met waarden

Een quick-start voor ontwerpen met waarden in gebiedsontwikkeling

Hoe maak je duidelijk welke waarden een rol spelen bij partijen die samenwerken in een gebiedsontwikkeling? De animatie van de TU Delft biedt hiervoor de nodige handvatten.

Onderzoek

9 juli 2020

co creatie banner ~ Mei Li Nieuwland

Co-creatie in gebiedsontwikkeling: van moetje naar meerwaarde

De omgevingswet verplicht tot ‘participatie’ bij gebiedsontwikkeling. Ontwerpers Hanneke Stenfert en Pieter Graaff leggen uit hoe je deze eis opwaardeert van ‘verplicht nummer’ naar ‘waardevolle bijdrage’.

Uitgelicht
Analyse

24 oktober 2019

Regionaal ontwerp als bindmiddel en kompas

Regionaal ontwerp als bindmiddel en kompas

Tijdens de boekpresentatie van ‘De kracht van het regionaal ontwerp – 25 jaar vormgeven aan Zuid-Holland’ vertelden de auteurs en drie experts wat gebiedsontwikkelaars kunnen leren van regionaal ontwerp.

Verslag

5 mei 2018

masterclass 3

De rol van ontwerp volgens publieke en private opdrachtgevers

De kracht van het (stedenbouwkundig) ontwerp staat weer op de agenda. Waar in de eerste sLIM Masterclass het begrip complexiteit werd ontrafeld, stond in de tweede sessie op 20 mei het publieke en private perspectief centraal. Na een introductielezi…

Verslag

6 juni 2016

2015.09.10_Als de bewoner een ontwerper wordt

Als de bewoner een ontwerper wordt

Wat gebeurt er als je bewoners en andere betrokkenen aan de ontwerptafel uitnodigt? In het beste geval ontstaat een plan dat breed wordt gedragen en zelfs een woningmarktcrisis kan doorstaan. Community planning kan bovendien beweging brengen in vast…

Nieuws

10 september 2015

Thumb_onderzoek_0_667px

30 jaar scenariomethode; kan planning helpen?

Op 12 juni werd in het Rotterdamse NAi het boek 'Dutch New Worlds: Scenario’s in de stedenbouw en ruimtelijke ordening in Nederland, 1970-2000' gepresenteerd. Het verschijnen van dit boek werd gebruikt als vertrekpunt in een nieuwe ronde van debat.…

Verslag

14 juni 2012

Welke voorbeelden van ontwerpen aan ruimtelijke opgaven zijn er?

Ondergrond door NOPPHARAT7824 (bron: Shutterstock)

Ontwerpen vanuit de doorsnede: boven- en ondergrond als samenhangend systeem

Als we doorsnedes door de boven- en ondergrondse stad tekenen, kunnen we dan tot een duurzamere inrichting van de ruimte komen? Jutta Hinterleitner en Fransje Hooimeijer (TU Delft) en Paul Gerretsen (Vereniging Deltametropool) denken van wel.

Onderzoek

30 april 2021

Spoorzone Delft_"IMG_1171.jpg" (CC BY 2.0) by wfvanvalkenburg

Gebiedsontwikkeling via een beperkte rolopvatting, of juist opgaven verbinden?

Stel je bij stedelijke transformaties harde onderlinge contracten op? Of kies je voor een flexibele samenwerking? Onderzoekers van de TU Delft geven de mogelijkheden, inclusief casussen.

Uitgelicht
Onderzoek

5 november 2019

Photo by Nathan Gonthier on Unsplash

Ontwerpers aan de klimaattafels: hoe ziet Nederland er in 2050 uit?

VERSLAG Wat zijn de ruimtelijke consequenties van het Klimaatakkoord? Vijf ontwerpers die hebben deelgenomen aan de sectorale klimaattafels, ‘tafelen na’ met onafhankelijk adviseur Boris Hocks op initiatief van het Architectuur Instituut Rotterdam.

Verslag

9 mei 2019

Cwoyte at English Wikipedia _ Eindhoven

Nieuw ontwerplab voor klimaatrobuuste stad

Hittegolven, droogte, hoosbuien, overstromingen – ons klimaat verandert, en als we niets doen, worden onze steden straks onleefbaar. Om dat te voorkomen, richtten de gemeente Eindhoven, TU/e en waterschap De Dommel een OntwerpLab op, waarin ze samen…

Verslag

28 februari 2018

congres circulair

Onderzoekend ontwerpen aan circulaire stad

Circulair denken is nog lang geen vanzelfsprekendheid voor alle stakeholders bij gebiedsontwikkeling. Met de crisis achter de rug verlopen projecten nu in een razend tempo en is voor onderzoek gericht op 'ontwerpen aan de circulaire stad' vaak geen…

Nieuws

5 december 2017

1

De energietransitie: uitdager van een nieuwe ontwerppraktijk

Tijdens zes avonden zetten de IABR en Ruimtevolk de vragen die de zoektocht naar “The Next Economy” opwerpt in het perspectief van de ontwerp- en planningsopgave. Welke ontwerpoplossingen, planningsstrategieën en handelingsperspectieven zijn denkbaa…

16 juni 2016

2014.11.15_Schiphol uit de hinder trekken_660px

Schiphol uit de hinder trekken

Een ijzersterke economische motor én een brullend en gierend monster. Schiphol is beide tegelijk. Ergens tussen deze uitersten moet de toekomst van de luchthaven en zijn regio vorm krijgen. Flinke groei is voorzien maar dan wel met gesloten kringlop…

Verslag

16 november 2014


Cover: ‘Dossier Ruimtelijk Ontwerp’ door Publiek domein (bron: Pixy)