Sociale Duurzaamheid

Terwijl steden momenteel een hoge druk op de beschikbare woonruimte ervaren, is de demografie van Nederland in beweging: de bevolking vergrijst, het aantal alleenstaanden groeit en het immigratiecijfer stijgt. Hoe kunnen steden ruimte blijven bieden voor een diverse bevolking met uiteenlopende woonbehoeftes?

Dossier Sociale Duurzaamheid door Roberto La Rosa (bron: Shutterstock)

23 maart 2022


Hoewel op veel plekken wordt aandacht besteed aan hoe ‘de inclusieve stad’, ‘de sociale stad’ of ‘de toegankelijke stad’, gaat het realiseren van sociaal duurzame leefomgevingen gepaard met vele vragen en onduidelijkheden. Wat is bijvoorbeeld een ‘goede’ leefomgeving? Wat kunnen we doen in gebiedsontwikkeling om daaraan bij te dragen? En hoe meten we sociale duurzaamheid in steden eigenlijk? In dit dossier vindt u een verzameling van de voornaamste artikelen, onderzoeken en blogs rondom deze vragen op Gebiedsontwikkeling.nu.

Wat is sociale duurzaamheid?

In de brede zin draait sociale duurzaamheid om het streven de leefkwaliteit van mensen te verbeteren, in huidige en toekomstige generaties. Hierachter gaan verschillende waarden schuil, zoals diversiteit, democratie, sociale rechtvaardigheid, individueel welzijn, collectief welzijn, sociale cohesie. Sociale duurzaamheid is dus een overkoepelend en pluralistisch begrip, dat wil zeggen: een begrip dat met veel waarden geladen is. Omdat mensen deze waarden verschillend kunnen wegen, kan de interpretatie van sociale duurzaamheid erg verschillen. Het is daarom belangrijk om bij de toepassing goed te kijken, en te bediscussiëren, wat in een specifieke context de beste interpretatie van het begrip is.

huizen bovenaf -> Photo by Tom Rumble on Unsplash

Waarden bieden uitkomst in verhitte debatten over gebiedsontwikkeling

Van binnenstedelijk verdichten versus bouwen in het groen tot de heffing op woningcorporaties: een nieuw model moet uitkomst bieden in deze verhitte discussies. Annius Hoornsta en Arjen Gielen leggen uit hoe dit op waarden gebaseerde systeem werkt.

Analyse

28 juli 2020

Woonprotest 2021 door etreeg (bron: Shutterstock)

Hoe kan iedereen waardig leven?

De woningmarkt zorgt ervoor dat burgers afhaken en de democratie gevaar loopt, stelt columnist Agnes Franzen. Eenvoudige oplossingen zijn er niet, want het probleem is complexer dan het woningtekort alleen.

Opinie

21 februari 2022

Le Medi Bospolder-Tussendijken Rotterdam door Google (bron: Google Maps)

Zo creëer je sociale veerkracht via gebiedsontwikkeling

De opkomst van homogene wijken gaat ten koste van de sociale veerkracht, stelt planoloog Dries Zimmermann. In dit essay analyseert hij de oorzaken én geeft hij 3 adviezen om via gebiedsontwikkeling het tij te keren.

Uitgelicht
Onderzoek

3 maart 2021

Onderzoeksblog Cover door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Sociale waarden in gebiedsontwikkeling: een kwestie van balanceren

BLOG ‘Hoe de inclusieve stad eruit zou moeten zien’ strookt niet altijd met ‘hoe deze gemaakt kan worden in de praktijk’. Promovenda Céline Janssen analyseert wat nodig is voor de implementatie van sociale waarden in gebiedsontwikkeling.

Uitgelicht
Opinie

24 juli 2019

Tina Rahimy sLIM Masterclass - Roy Borghouts Fotografie

“So what the hell happened?”

Tina Rahimy, lector Sociaal werk in de superdiverse stad, vertelt in dit essay over de veranderingen die zij al decennia als Rotterdammer meemaakt. “Onze aanpak gaat altijd om usual suspects. Pak een keer de usual friends aan.”

Uitgelicht
Persoonlijk

3 december 2019

Schouwburgplein Rotterdam

Zes lessen van socioloog Richard Sennett voor de open stad

ANALYSE Hoogleraar sociologie Richard Sennett vertelde in Rotterdam over zijn nieuwe boek ‘Ethiek voor de open stad’. Vers Beton vat de zes belangrijkste lessen samen en analyseert wat deze in de praktijk voor Rotterdam betekenen.

Analyse

22 januari 2019

Den Haag Stockbeeld

Zó geef je steden maatschappelijke veerkracht

Hoe realiseer je maatschappelijke veerkracht via gebiedsontwikkeling? Om daarachter te komen, dook Jacomijn Baart voor de Master City Developer in de literatuur, waarna zij deze toepast op de ontwikkeling van het Central Innovation District in Den H…

Onderzoek

2 april 2018

Inclusieve Stad "’Gebukt onder het leven’ Bergselaan Rott" (CC BY 2.0) by FaceMePLS

5 adviezen voor een inclusieve stad

De inclusieve stad is een stad die voor iedereen geschikt is om te wonen, te leven en te presteren. Het verwezenlijken hiervan is echter ingewikkeld. Woningcorporatieplatform De Vernieuwde Stad sprak daarom met vijf deskundigen (waaronder de Rijksbo…

Nieuws

9 mei 2018

Onderzoeksblog Cover door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Gebiedsontwikkeling voor de inclusieve stad: wat is dat?

ONDERZOEK Inclusieve gebiedsontwikkeling, wat is dat? promovenda Céline Janssen schrijft er in haar blog over. “Begrip van wat ‘de inclusieve stad’ is, is essentieel voor een volledig beeld – en dat is juist waar ‘inclusief’ om gaat.”

Uitgelicht
Opinie

29 april 2019

Jane Jacobs

Zelfdestructie: What Would Jane Jacobs Do?

Steden, en in het bijzonder Amsterdam, koken over. Woekerprijzen voor woningen, horden toeristen, Airbnb-wijken, expats, buitenlandse vastgoedinvesteerders die de markt afschuimen. Overdreven of niet, deze retoriek wordt hèt verkiezingsthema van 201…

Nieuws

13 oktober 2017

pxfuel woman sitting

Hou bij gebiedsontwikkeling ook rekening met persoonlijkheid

Naast economische kansen en kwaliteit van leven speelt iemands karakter een belangrijke rol bij de keuze waar zij wil wonen. Demograaf Inge Hooijen: “Iemand die hoog scoort op altruïsme, voelt zich minder aangetrokken tot Rotterdam.“

Uitgelicht
Onderzoek

9 april 2020

Rinske Brand door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Laten we positief gezonde steden maken

Rinske Brand vraagt aandacht voor positieve gezondheid en de belangrijke rol van stad- en gebiedsmakers daarbij. “In de broodnodige preventierevolutie kunnen wij het verschil maken.”

Uitgelicht
Opinie

23 juni 2020

DeBuurt -> Gekregen van Christi Anne Zehenpfenning-Herbrink, projectontwikkelaar AM

Met deze balansact realiseer je de inclusieve stad

Hoe maak je een middenhuurproject én duurzaam én inclusief? Dat vertelt AM via DeBuurt in Utrecht Overvecht. "De inclusieve stad vraagt om een slimme balansact, waarbij je haalbare ambities én een integrale aanpak op één lijn brengt."

Casus

22 september 2020

Amsterdam straat Pixabay door djedj (bron: pixabay.com)

Maak een keuze voor een rechtvaardige stad

Met het essay 'Maximaal, gelijk, voldoende, vrij. Vier perspectieven op de rechtvaardige stad' doet hoogleraar Edwin Buitelaar een poging duidelijk te krijgen wat een inclusieve stad kan zijn. Een interview.

Uitgelicht
Analyse

25 augustus 2020

Rotterdam vanaf Burghsluissingel, Wikimedia Commons

Substantieel meer betaalbare woningen nodig voor huisvesting economische daklozen

Er zijn substantieel meer betaalbare woningen nodig om economische daklozen in met name de Randstad onderdak te bieden. In de Amerikaanse staat Californië bouwt men om dezelfde reden in no time hotels om.

Analyse

24 augustus 2020

Vastra Hamnan Zweden, Bo01 -> The West Harbour in Malmö, Sweden. Author sv:User:Jorchr

De buurt centraal voor een sociale en duurzame stad

Volgens de auteurs van ‘Neighbourhoods for the Future’ kan de klimaatopgave het beste op buurtniveau en samen met een sociale agenda vorm krijgen. Recensent Agnes Franzen: “dit boek biedt bruikbare handreikingen voor een stad als levend organisme.”

Uitgelicht
Recensie

23 november 2020

Amsterdam M2 - Bron: AM.

Naar een eco-inclusieve gebiedsontwikkeling

Omdat inclusieve én duurzame gebiedsontwikkeling geen vanzelfsprekendheid is, schetsen Arnoud Leerling en Maarten Markus de contouren van een inclusieve duurzaamheidsagenda.

Uitgelicht
Opinie

28 oktober 2020

Homeless man, dakloos -> Photo by John Moeses Bauan on Unsplash

Een toegankelijke stad wordt niet gepland, maar geleefd

Steeds meer mensen kunnen onvoldoende deelnemen aan leven in de stad. Wat hebben deze inwoners nodig om de achterstand die ze hebben weer in te lopen? Aandacht voor de geleefde stad in plaats van de geplande stad, stellen experts.

Analyse

15 januari 2021

Amsterdam, Bullewijk, Amsterdam-Zuidoost door Ján Jakub Naništa (bron: Unsplash)

Ontwikkelen met respect voor de ziel van de buurt

Tijdens de bijeenkomst ‘de ziel van de buurt’ onderzochten ontwikkelaars en stadsonderzoekers wat het DNA van een buurt is én hoe daar rekening mee te houden. “Mensen willen best mee met verandering, maar wel op een manier die bij hen past.”

Verslag

20 mei 2021

Boston, Massachusetts Oct 13, 2020 The Institute of Contemporary Art building in the seaport. door Alexanderstock23 (bron: Shutterstock)

“Invloed gebouwde omgeving op mentale gezondheid is veel groter dan gedacht”

Volgens Amerikaanse onderzoekers is de invloed van de gebouwde omgeving op de mentale gezondheid veel groter dan altijd werd gedacht. Daarom moet er in gebiedsontwikkeling veel meer aandacht komen voor het mentale aspect, stellen zij.

Onderzoek

29 juni 2021

“Binckhorst Den Haag in tranformatie” (CC BY-SA 2.0) by nandasluijsmans

Wat participatieve placemaking bijdraagt aan gebiedsontwikkeling

Volgens TU Delft-onderzoeker Geertje Slingerland is de betrokkenheid van bewoners cruciaal bij placemaking en ontwikkelde daarvoor een aantal principes. Zij presenteerde dit tijdens het laatste jaarcongres Stedelijke Transformatie.

Verslag

15 augustus 2022

Hoe kun je er ruimtelijk voor ontwerpen?

De inrichting van de gebouwde omgeving heeft invloed op sociale duurzaamheid. Denk aan ruimtelijke aspecten zoals betaalbare woningbouw, gemengde wijken, de aanwezigheid van maatschappelijk vastgoed en plezierige openbare ruimte. Let wel, de fysieke ruimte kan enkel faciliteren – sociale duurzaamheid is daarnaast iets wat deels ‘uit zichzelf’ moet ontstaan. Ook wordt de uiteindelijke sociale duurzaamheid die gebruikers van gebieden ervaren vaak medebepaald door bijvoorbeeld persoonlijke voorkeuren en natuurlijke sociale processen.

"Paleis van Justitie Leeuwarden" (CC BY 2.0) by FaceMePLS

Socialere pleinen? Volg deze 3 uitgangspunten van Sjoerd Soeters

Een ‘sociaal’ plein is compact, omringd door niet al te hoge gebouwen en verrijkt met waterelementen, aldus Sjoerd Soeters in Magazine Mooie Pleinen.

Opinie

20 januari 2020

cover maaike alles

Stad functioneert steeds minder als sociaaleconomische roltrap voor migranten

Nieuwkomers kunnen bijdragen aan de economische groei, als zij zich kunnen ontwikkelen. Concrete maatregelen kunnen hierbij helpen, stelt Maaike Alles in haar afstudeerscriptie voor de opleiding Master City Developer.

Onderzoek

24 januari 2020

Sociale huurwoningen Amsterdam sloterdijk Flickr

Zo kan sociale woningbouw weer bijdragen aan een gezonde woningmarkt

ANALYSE Vrij Nederland zocht eind augustus uit hoe de sociale huurmarkt kon veranderen in een voorziening voor de minst vermogenden én wat nodig is om de sociale huurmarkt weer deel te laten zijn van een gezonde stedelijke woningmarkt.

Analyse

4 september 2019

delftsestraat jeroen kransen

Sociale menging blijft onmisbaar voor grote steden

ANALYSE De stads- en wijkvernieuwing leek dood en begraven. Om het leefklimaat in kwetsbare wijken weer op peil te brengen, kunnen gemeenten niet anders dan zelf het initiatief nemen. Rotterdam toont zich daarin ambitieus.

Nieuws

21 januari 2019

infographic 1c - gebiedsontwikkeling en demografie

Wat, waar en voor wie bouwen we?

ONDERZOEK Meer eenpersoonshuishoudens, immigratie en nieuwe gemeenschapszin: dat zijn de komende decennia de belangrijkste demografische veranderingen in Nederland. Wetenschappers lichten toe wat deze trends betekenen voor gebiedsontwikkelaars.

Onderzoek

11 januari 2019

maatschappelijk vastgoed

Maatschappelijk vastgoed in verandering

Maatschappelijk vastgoed is de benaming voor een heel diverse groep gebouwen zoals onderwijsinstellingen, verzorgingshuizen, bibliotheken, theaters, brandweerkazernes. Deze gebouwen en hun functies zijn van groot belang voor een goede ruimtelijke o…

Onderzoek

15 juli 2017

demolish

Achterstandswijken verbeteren door huizen te slopen én hun bewoners te verhuizen

Menging van arme en rijke bewoners werd lange tijd gezien als goed middel om problemen in achterstandswijken aan te pakken. Tot nu toe gebeurde dat vooral door sloop van goedkope sociale huurwoningen en door nieuwbouw van (middel)dure koopwoningen.…

Onderzoek

25 mei 2017

Buitenhof delft

Dalende leefbaarheid is geen nieuws, wel prioriteit

ONDERZOEK De dalende leefbaarheid in kwetsbare wijken is het gevolg van gevoerd beleid. De tijd is rijp om opnieuw werk te maken van leefbare, veilige sociaal duurzame wijken.

25 november 2018

agnes franzen foto Maikel Samuels

Agnes Franzen over ouderenhuisvesting: "Wacht niet op elkaar, begin gewoon”

ANALYSE Agnes Franzen benadrukt de innovatiekansen die de opgave van ouderenhuisvesting biedt. “Bedenk samen met bewoners, ondernemers en zorgorganisaties nieuwe concepten. Het is onze verantwoordelijkheid de optimale condities te creëren.”

Analyse

27 augustus 2019

"’Safa’ van Hogendorpstraat Amsterdam" (CC BY 2.0) by FaceMePLS

Hoge huren jagen Turkse ondernemers uit oude stadswijken in Amsterdam

Turkse immigranten verdwijnen in rap temp uit het Amsterdamse straatbeeld, concludeert Ceren Sezer in haar promotieonderzoek aan de TU Delft. Dit toont volgens haar de afnemende inclusiviteit van de stad.

Onderzoek

6 maart 2020

rotterdam dak trap Cover: Frans Berkelaar / PxHere

Voortbouwen op de schouders van reuzen: het Rotterdamse daklandschap als tegengif voor ongelijkheid

Het oppervlak van alle platte daken in Rotterdam staat gelijk aan 3.700 voetbalvelden. Wat moet een stad hiermee? Juist onze daken kunnen ruim baan geven aan een evenwichtige en inclusieve stad, betoogt Teun van den Ende.

Analyse

18 juni 2020

Mensen in het park door kaboompics (bron: Pixabay)

Via het groen in de stad de sociale ongelijkheid bestrijden

Kunnen bomen en grasvelden meer voor de stad betekenen dan ze nu al doen? Ja, zeggen wetenschappers. Herinrichting van het groen is een zeer geschikt instrument voor het structureel bestrijden van sociale ongelijkheid.

Analyse

21 oktober 2020

Machiel van Dorst 2 -> Machiel van Dorst

Machiel van Dorst: "Betrek het welbevinden van mensen in het ontwerp van de leefomgeving"

Het vormgeven van de leefomgeving is volgens hoogleraar Machiel van Dorst een wisselwerking tussen omgeving, gedrag en ontwerp. "De beleving van stad, park en straat op ooghoogte heeft gaandeweg aan belang ingeboet."

Persoonlijk

30 november 2020

Jan Gehl door Sandra Henningsson (bron: stadszaken.nl)

Jan Gehl: "Er is een onstilbare honger naar betere steden. Steden voor mensen"

In november spreekt de beroemde architect Jan Gehl op de Dag van de Stad. Journalist Kasper Baggerman interviewde hem over zijn visie op stedelijkheid, de 15-minutenstad, verdichting, architectenego’s en over de vraag hoe de stad toegankelijk blijft.

Persoonlijk

3 september 2021

Voorbeelden van dagelijkse problematiek - Couperusbuurt door Ivan Nio, Anneke Treffers (bron: hva.nl)

Op zoek naar duurzame binding in een multiculturele wijk

Hoe vergroot je de binding met een wijk wanneer iedere bewoner dat begrip op een eigen manier ervaart? Onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam gingen op zoek naar ‘buurtdragers’ die de duurzame binding met de buurt kunnen versterken.

Onderzoek

22 juni 2021

Iets met Boeren door Bureau Pees (bron: kunstlocbrabant)

Zo zet je kunst en social design in bij de Omgevingswet

Hoe organiseer je participatie bij de Omgevingswet? Kunstloc Brabant stelt dat kunstenaars en designers daarbij een belangrijke rol kunnen spelen, en geeft daar 4 uitgangspunten en 6 voorbeelden bij.

Analyse

28 april 2022

Vrouwen sportend in een park door Photo Volcano (bron: shutterstock.com)

Genderongelijkheid in het publiek domein: vrouwen voelen zich minder veilig in het groen

Engelse onderzoekers concluderen dat bij het ontwerp van openbaar groen te weinig rekening wordt gehouden met de wensen van jonge vrouwen. Jonge mannen zijn vaak het uitgangspunt en daardoor voelen vrouwen zich minder veilig in het groen.

Onderzoek

13 september 2022

Hoe organiseren we sociale duurzaamheid?

Wat partijen via gebiedsontwikkeling moeten doen om sociale duurzaamheid te bevorderen is een nog weinig-beantwoorde vraag. In discussies doemen suggesties op over meer ruimte voor bewonersparticipatie, strengere spelregels via bijv. wetgeving of juist meer vertrouwen in samenwerkingen. Op grote lijn lijkt de crux te liggen in de afstemming tussen de ‘ontwikkelende partijen’ van gebiedsontwikkeling enerzijds en de ‘beherende partijen’ anderzijds. Oftewel, in de samenwerking tussen vastgoedontwikkelaars, gemeenten, sociale werkers, maatschappelijke organisaties, lokale ondernemers en burgerinitiatieven.

Bouwlocatie" (CC BY 2.0) by CorporatieNL

Tijd voor een Sociaal Deltaplan Wonen

Columnist Agnes Franzen schetst de contouren van een landelijk plan om tot meer en socialere woningbouw te komen. Haar adviezen: samenwerking tussen overheden en de markt, sociale invalshoek en haalbaarheid en betaalbaarheid.

Opinie

25 maart 2020

Rotterdam_ Vuilcontainers/Dumpsters" (CC BY 2.0) by FaceMePLS

Hernieuwde aandacht voor kwetsbare wijken

Omdat niemand in een 'zwakke' wijk wil wonen, pleit columnist Agnes Franzen voor meer investeringen door alle betrokkenen in zowel het fysieke als het sociale domein. Maar, waarschuwt zij: "Een heldere rolverdeling is hierbij essentieel."

Opinie

20 februari 2020

favela | wikimedia commons

'Stedenbouwers verdiepen zich te weinig in de achtergronden van mensen'

ONDERZOEK Stedenbouwkundig ingrijpen is zelden succesvol als de ontwerper geen rekening houdt met wat mensen willen. Dat ontdekte promovendus Ana Rosa Chagas Cavalcanti in de Braziliaanse sloppenwijken.

Onderzoek

25 september 2019

Zeeheldenbuurt Atelier Pro

7 vragen die elke protagonist van menging moet stellen

ANALYSE Sociale menging is een voortdurend terugkerend en moeizaam verlopend thema in stedelijk beleid. Om meer scherpte te creëren, zou elke protagonist in het mengingsdebat zichzelf én anderen 7 vragen moeten stellen.

Analyse

26 januari 2019

empowering cities and citizens

Drie instrumenten om burgers te activeren bij stedelijke ontwikkeling

VERSLAG November 2018 kwamen internationale professionals bijeen tijdens de conferentie ‘Empowering Cities and Citizens’. Dit leverde drie adviezen én instrumenten op voor stedelijke ontwikkelaars die werk willen maken van de sociale opgave.

Verslag

6 december 2018

paul schnabel

Paul Schnabel: ontwikkel leefklimaat kwetsbare wijken met de bewoners

VIDEO Gemeenten moeten het leefklimaat van kwetsbare wijken in samenspraak met bewoners verbeteren, anders werkt het niet. Dat zegt Paul Schnabel, voormalig SCP-directeur, in dit video-interview met Platform31.

Nieuws

26 december 2018

bijlmer bajes

Wat is de taak van gebiedsontwikkelaars voor vluchtelingen?

ONDERZOEK Gebiedsontwikkeling en vluchtelingenintegratie: het zijn twee concepten die niet snel aan elkaar gelinkt worden. Onderzoek van Céline Janssen (TU Delft) laat zien dat zij wel degelijk veel voor elkaar kunnen betekenen.

Uitgelicht
Onderzoek

7 januari 2019

"MEERSTAD_PS_0839" (CC BY 2.0) by Jos @ FPS-Groningen

“Als je niet investeert in wijken, dreigt segregatie”

De stad Groningen organiseert het landelijke congres voor wijkaanpak en wijkvernieuwing. Wethouder Roeland van der Schaaf: "We geven prioriteit aan wijken waar we negatieve tendensen zien voor veiligheid, sociale en economische omstandigheden."

Verslag

8 oktober 2018

Containers Rotterdam

We kunnen de stedelijke segregatie nog een halt toeroepen

ANALYSE In grote delen van onze steden kunnen mensen met een lager inkomen, dak- en thuislozen, mensen met een psychiatrische of verstandelijke handicap en statushouders niet meer terecht. Dat is onrechtvaardig, vinden Simon Franke en Wouter Veldhui…

Nieuws

24 september 2018

Woningcorporaties krachtige rol in kwetsbare wijken

Woningcorporaties krachtige rol in kwetsbare wijken

Woningcorporaties hebben een belangrijke rol te vervullen in de ondersteuning van kwetsbare wijken. Dat blijkt uit het proefschrift ‘Netwerken en Breuklijnen’ naar de rol van woningcorporaties in besluitvormingsprocessen in de wijkaanpak, waarop Ger…

Onderzoek

18 februari 2016

Black Lives Matter protest - Pixabay

‘De klap komt later’. Over het vertraagde effect van COVID-19 op institutioneel racisme en segregatie.

Reinout Kleinhans, Universitair Hoofddocent aan de TU Delft, vergelijkt de segregatie in Amerikaanse steden met de Europese situatie en analyseert welke invloed de coronacrisis zal hebben op de inclusieve stad.

Uitgelicht
Analyse

17 juni 2020

"Amsterdam street" (CC BY-SA 2.0) by Sergey Galyonkin - Flickr

"Steeds grotere groep stedelingen komt in de knel"

Steeds meer mensen kunnen onvoldoende deelnemen aan het stedelijk leven. Hoe kunnen we ongerechtvaardigde verschillen tussen groepen burgers tegengaan? De Rli deed hier onderzoek naar en geeft drie aanbevelingen.

Analyse

7 oktober 2020

Mensen Amsterdam straat - Wikimedia Commons

Geef de burger toegang tot besluitvorming over de stad

De Raad voor de leefomgeving stelt in een recent advies de beperkte toegankelijkheid van kwetsbare bewoners tot de stad aan de orde. Frans Soeterbroek ziet de oplossing in toegang geven aan bewoners tot besluitvorming in de stad.

Opinie

9 oktober 2020

homeless man -> Photo by Max Böhme on Unsplash

Dakloosheid pak je aan met ambitieus woonbeleid

Stadsgeograaf Cody Hochstenbach doet een oproep aan overheid en markt om dakloosheid nu eens écht aan te pakken. "Een rechtvaardige overheid zou deze simpele keuze zo maken."

Opinie

2 september 2020

Gemeenschappelijke binnentuin van woonblok (sociale huur) in Buiksloterham door Marcel van der Burg (bron: marcelvanderburg.com)

Via nieuwe samenwerkingen bouwen aan inclusieve steden

Het fysieke en sociale domein staan in gebiedsontwikkeling niet altijd in verbinding. Ten onrechte, vinden Annemarie Jol van AM en Jürgen Klaassen van de Alliantie. "Het zou bijna verplicht moeten zijn: een keer stagelopen bij de andere partij."

Uitgelicht
Onderzoek

3 februari 2021

Wouter Veldhuis door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

De Toeslagenaffaire is ook een les voor het ruimtelijke domein

Columnist Wouter Veldhuis ziet de Toeslagenaffaire als een belangrijke les voor het ruimtelijke domein. Er is sturing nodig die samenwerking boven concurrentie stelt. “De Rijksoverheid moet haar publieke verantwoordelijkheid terugpakken.”

Uitgelicht
Opinie

1 februari 2021

Onderzoeksblog Cover door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Sturen op onvastheid: het dilemma van de inclusieve stad

Niet de fysieke functies, maar de manier waarop mensen gebruik maken van gebieden moet centraal komen staan in het debat over de sociaal duurzame stad. Promovenda Céline Janssen legt uit wat dit betekent voor gebiedsontwikkeling.

Uitgelicht
Onderzoek

24 februari 2021

Hester van Buren door Jitske Schols (bron: Rochdale)

Hester van Buren (Rochdale): "Al dat vluchtige en tijdelijke is helemaal niet goed"

Als voorzitter bij woningcorporatie Rochdale zet Hester van Buren zich in voor domeinoverstijgende ontwikkelingsplannen van buurten. Ze vertelt over haar geleerde lessen en de toekomst van de domeinoverstijgende gebiedsgerichte aanpak.

Persoonlijk

21 mei 2021

Hooftstraat, Alphen aan den Rijn, South Holland, Netherlands, August 23, 2019: Corner of Mandersloostraat, Hooftstraat and Aarkanaal with square and terraces door Photodigitaal.nl (bron: Shutterstock)

Sturen op maatschappelijke waarden in gebiedsontwikkelingen: hoe doe je dat?

Brink-consultant Valérie van Lieshout vertelt waarom gemeentelijke besluitvorming niet zonder het integraal meewegen van maatschappelijke waarden kan. Zij illustreert dit met de gebiedsontwikkeling in Alphen aan den Rijn.

Casus

7 mei 2021

44970662152_509d1be61d_k.jpg door EtienneMuis (bron: Flickr.com)

Volkshuisvestingsfonds: redder van kwetsbare wijken of te sectoraal?

Het Volkshuisvestingsfonds, een eenmalige Rijksinvestering van 450 miljoen in kwetsbare wijken, moet 22 duizend woningen verbeteren. Helpt deze fysieke aanpak de kwetsbare wijken verder? "Je moet het ook zien als een soort dominosteen."

Analyse

13 augustus 2021

Cover Lizet door Lizet Kuitert (bron: TUDelft.nl)

Waarborgen van publieke waarden in de gebouwde omgeving is een balanceeract

Het waarborgen van publieke waarden is een overheidstaak, maar het is een complexe balanceeract door de inbreng van private partijen en burgers. Promovenda Lizet Kuitert ontwikkelde daarom een instrument om al die waarden in kaart te brengen.

Onderzoek

24 juni 2021

Pension Almonde door Frank Hanswijk (bron: frankhanswijk.nl)

Ver-ge-meen-schap-pe-lijk-en, of hoe maatschappelijk vastgoed de plek krijgt die het verdient

Maatschappelijk vastgoed gaat onder financiële en politieke druk vaak ten onder binnen gebiedsontwikkeling. Ervaringsdeskundigen Arie Lengkeek en Maurice Specht vertellen wat ervoor nodig is om dat probleem op te lossen.

Analyse

31 mei 2021

Annius Hoornstra door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Laat de overheid eindelijk eens de oplossing zijn voor de bewoners van kwetsbare wijken

Volgens columnist Annius Hoornstra is het de hoogste tijd dat het Rijk de circa 1 miljoen mensen in de 16 meest kwetsbare wijken vooruithelpt. “Het moet mogelijk zijn om de overheid deel van de oplossing in plaats van het probleem te laten zijn.”

Opinie

26 mei 2021

Een multiculturele en diverse samenleving door Lightspring (bron: Shutterstock)

Een burgerraad ruimtelijke ordening? Op zijn minst het proberen waard

Meepraten over een pleintje of sportvoorziening kennen we allemaal. Maar wat als we de burgers ook inspraak geven over de grote keuzes voor de inrichting van ons land? Stedenbouwkundige Violette Schönberger ziet zo'n burgerraad wel zitten.

Opinie

9 december 2021

Ambachts Lint - Gebruiksgroen door Inbo (bron: Blauwhoed)

Ontmoeting in buurten ontwerpen is een investering in aandacht

Conceptontwikkelaar Niek Bosman laat aan de hand van vijf voorbeelden zien hoe gebiedsontwikkelaars ontmoeting in buurten kunnen stimuleren zonder dat dit veel geld kost. Wel is een investering in aandacht nodig.

Uitgelicht
Analyse

10 november 2021

MerweVierHavengebied door Inge Janse (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Havengebied inclusief transformeren? Denk dan aan tijd, ruimte en toegang

Hoe transformeer je een havengebied op een sociaal-inclusieve manier? David ter Avest, onderzoeker aan de Hogeschool Rotterdam naar het Merwe-Vierhavengebied, geeft drie geheugensteuntjes: neem de tijd, creëer ruimte en behoud de toegang.

Onderzoek

28 oktober 2021

Stadsbussen op Utrecht Centraal door T.W. van Urk (bron: shutterstock.com)

Grip op vervoersarmoede ligt voor het grijpen

De toegang tot voorzieningen is voor een steeds grotere groep burgers lastig. Als we niets doen, wordt het probleem van vervoersarmoede alleen maar groter en vallen meer mensen buiten de boot, stelt Anne van der Veen van adviesbureau Over Morgen.

Analyse

26 oktober 2021

Burgerberaad Amersfoort_foto stichting G1000.nu door Stichting G1000.nu (bron: g1000.nu)

Burgerberaden zorgen voor meer eigenaarschap bij ruimtelijke vraagstukken

In diverse gemeenten wordt er al mee gewerkt: het burgerberaad. Een nieuwe manier om burgers bij actuele vraagstukken te betrekken. Ook in het ruimtelijk domein liggen er kansen voor dit instrument, betogen adviseurs Eva Rovers en Harm van Dijk.

Persoonlijk

15 juni 2022

Overvecht, Utrecht door Robin Verhoef (bron: Shutterstock)

"Aanpak kwetsbare wijken gebaat bij meer inbreng bewoners"

Het valt te prijzen dat in het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid weer aandacht is voor arme wijken. TU Delft-onderzoeker Reinout Kleinhans vindt echter dat bewoners meer betrokken moeten worden bij de aanpak.

Opinie

29 augustus 2022

Frans Soeterbroek door Ruimtemaker (bron: Ruimtemaker)

De burger volwaardig aan tafel

Socioloog Frans Soeterbroek schreef een essay over de rol van burgers bij gebiedsontwikkeling. Hij houdt een gepassioneerd pleidooi om de inzet en creativiteit van bewoners ten volle te benutten. Voor betere plannen en minder kans op NIMBY.

Uitgelicht
Persoonlijk

7 september 2022

Hoe meet je sociale duurzaamheid?

Er bestaat een breed scala aan meettools die maatschappelijke meerwaarde beogen te meten, zoals veiligheidsindexen of leefbarometers. Deze instrumenten hebben echter vaak een beperkte reikwijdte en meten slechts een enkel aspect van sociale duurzaamheid. Daardoor ontstaat de kans om in gebiedsontwikkeling de plank flink mis te slaan (bijvoorbeeld wanneer een leefbarometer wordt gebruikt om ‘sociale cohesie’ te monitoren). Om sociale duurzaamheid in volle breedte te monitoren, lijkt de meeste potentie te zitten in kwalitatieve methoden, zoals evaluaties via buurtpanels, of in breed-opgestelde indexen, zoals de capability-benadering of de brede welvaartsmonitor.

Onderzoeksblog Cover door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Sociale duurzaamheid: meer dan een checklist

Hoe belangrijk sociale netwerken en buurtvoorzieningen zijn, merken we in crisistijden als deze. De sociale duurzaamheid van een gebied is niet puur kwantitatief te meten, maar afhankelijk van de waarden die je centraal stelt.

Uitgelicht
Onderzoek

26 maart 2020

"BIG - Bjarke Ingels Group - SUK - Superk" (CC BY 2.0) by 準建築人手札網站 Forgemind ArchiMedia

Hoe (en waarom) bewijzen we inclusiviteit in gebiedsontwikkeling?

VERSLAG Wat bedoelen we met ‘inclusiviteit’ en hoe meten we deze in gebiedsontwikkeling? Daar ging de Nederlandse conferentie van het Urban Land Institute over. Goede voorbeelden laten zien dat die bewijzen misschien niet eens nodig zijn.

Verslag

24 juni 2019

Luchtfoto K-buurt 2

Wijkparticipatie? Eerst de buurt, dan de stedenbouwkundigen

ONDERZOEK Er is alleen sprake van participatie als er een minimum aan wederkerigheid is, betoogt onderzoeker Menno van der Veen. Samen met collega’s ontwikkelde hij daarom 10 participatienormen, die hij toetste in de Amsterdamse K-buurt.

Onderzoek

11 december 2018

sociale waarden illustratie - Charlotte Roebers

Zo meet je de waarde van sociale investeringen

Wat leveren investeringen in de zachte, sociale kant van gebiedsontwikkeling op? Een antwoord is te vinden via de capability-benadering.

Uitgelicht
Onderzoek

3 juli 2020

groen stad mensen park Primrose Hill - Pixabay, 2020

Rijksadviseurs: maatschappelijke meerwaarde moet essentieel uitgangspunt worden

Het Rijk wil zijn eigen vastgoed en andere objecten en gronden graag inzetten voor de creatie van maatschappelijke meerwaarde. Maar ondanks deze doelstelling lukt dat in de praktijk nog lang niet altijd, zegt het College van Rijksadviseurs.

Analyse

23 oktober 2020

Nieuwbouw Overhoeks Thomas van Mens

Zo geef je maatschappelijke meerwaarde aan gebiedsontwikkeling

In veel steden is de drang om snel woningen te bouwen zo groot, dat er nauwelijks nog ruimte zou zijn voor maatschappelijke initiatieven. Om daar verandering in te brengen moet de financieringsystematiek van gebiedsontwikkeling anders.

Analyse

6 oktober 2020

Business office -> Photo by Vladimir Kudinov on Unsplash

Private partijen op zoek naar maatschappelijke impact

Het belang van maatschappelijke waarden in gebiedsontwikkeling is sinds de coronacrisis groter geworden. Beleggers en ontwikkelaars zoeken naar manieren om deze investeringen te meten en te verantwoorden.

Verslag

4 augustus 2020

Treurige wijk - eerdere upload artikel

Kabinet trekt 450 miljoen euro uit om leefbaarheid in kwetsbare wijken aan te pakken

Het kabinet heeft de nieuwe woonplannen voor 2021 gepresenteerd. Een van de onderdelen is een fonds van 450 miljoen euro waarmee wordt geïnvesteerd in de leefbaarheid en duurzaamheid van kwetsbare wijken.

Nieuws

13 november 2020

Den Haag door NAPA (bron: Shutterstock)

PBL: voor brede welvaart hoef je niet alles zelf in huis te hebben

De randgemeenten van de grote steden kennen de grootste brede welvaart van Nederland. Dat blijkt uit onderzoek van het PBL. Gemeenten in landelijke gebieden bungelen onderaan de lijst, maar samenwerking in de regio is de sleutel tot succes.

Onderzoek

16 februari 2022

Wouter Veldhuis door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Omarm de welzijnseconomie (en vergeet welvaart)

Om kwaliteit van leven en onze leefomgeving centraal te stellen schiet volgens columnist Wouter Veldhuis het begrip Brede Welvaart tekort. “Laten we het beestje bij de naam noemen en het voortaan hebben over welzijn in plaats van welvaart."

Opinie

3 februari 2022

Erasmusbrug, Rotterdam door Eric Gevaert (bron: shutterstock.com)

Waarom we ook de zachte waarde van infrastructuur serieus moeten nemen

Er wordt volgens Arjen Kamphuis te vaak gemakkelijk gesteld dat grote infrastructurele iconen sociale en culturele waarde hebben. In zijn prijswinnende onderzoek voor de Master City Developer legt hij uit waarom dit meetbaar moet worden gemaakt.

Onderzoek

28 januari 2022

Wat zijn goede voorbeelden?

Het Dorp01_Koschuch architects, Marc Koehler Architects en Buro Harro

Het Dorp in Arnhem combineert wonen met zorg

VanWonen en BPD herontwikkelen voor zorgorganisatie Siza Het Dorp in Arnhem. Zij transformeren het gebied naar een inclusieve woon- en leefomgeving.

Casus

20 januari 2020

de nude nijmegen

De ‘all inclusive wijk’ voor het combineren van complexe opgaven

‘Transitiereizen’ ontwikkelde de ‘all inclusive wijk’ als oplossing voor het combineren van gebiedsopgaven. Bijvoorbeeld in de Wageningse wederopbouwwijk de Nude, die wordt losgekoppeld van het aardgasnet en aan groot onderhoud toe is.

Analyse

18 november 2019

Parkstad Rotterdam - render

Parkstad moet Rotterdam-Zuid verbinden

Nieuwbouwproject Parkstad in Rotterdam zorgt ervoor dat zelfs het hogere segment zijn pijlen richt op zuid. Nu de eerste woningen bijna worden betrokken, maken gemeente en ontwikkelaar Stevast Baas & Groen de tussenbalans op.

Uitgelicht
Casus

14 november 2019

daktuin regents park

Toronto: sociaal door verdichting?

INTERNATIONAAL Commerciële, ecologische én sociale belangen kunnen toch samengaan bij gebiedsontwikkeling, concluderen 4 onderzoekers na bezoek aan de voormalige achterstandswijk Regent Park. "Dit zou weleens Toronto’s beste wijk kunnen zijn."

Uitgelicht
Casus

26 februari 2019

Breda | MichielverbeekNL Wikimedia Commons

Breda geeft goede voorbeeld met Aanpak Wonen en Zorg

Wijkgericht, de vinger aan de pols en concrete acties verbinden aan visies en ambities. Daarom is de Bredase Aanpak Wonen en Zorg een voorbeeld voor heel Nederland.

Analyse

8 april 2020

Manchester -> Photo by William McCue on Unsplash

Leeftijdsbestendige steden kijken verder dan alleen het fysieke

Wereldwijd worstelen steden met hun sterk veranderende demografie. Vooral in Azië gaan publieke én private partijen samen goed om met deze verandering. Hun oplossing: kijk verder dan het fysieke aspect.

Analyse

20 oktober 2020

Go zomertour header

Rozendaal in Leusden: zelfbeheer bewoners onlosmakelijk onderdeel van de wijk

In de GO Zomertour vertellen experts en liefhebbers over hun favoriete gebiedsontwikkeling. In het laatste en tiende deel bezoekt Céline Janssen Rozendaal in Leusden waar zelfbeheer van bewoners sinds 1970 praktijk is. En dat werkt nog steeds.

Casus

28 augustus 2020

Songo Mnara -> Plouf250 Ruins of Songo Mnara, inside the main building Tanzania 28 February 2016

Afrikaanse stedenbouw als voorbeeld van inclusiviteit

In het recente debat rond de Black Lives Matterbeweging speelt sociale en ruimtelijke ongelijkheid een belangrijke rol. Voor Dean Saitta zijn Afrikaanse steden een bron van inspiratie voor inclusieve stedenbouw.

Analyse

20 augustus 2020

Proeftuin Erasmusveld Den Haag - wonenindenhaag.nl

BPD stelt sociale duurzaamheid centraal in nieuwe Haagse stadswijk

Gebiedsontwikkelaar BPD probeert in de Haagse wijk Proeftuin Erasmusveld alle onderdelen van duurzaamheid te combineren, waarbij het sociale aspect bijzondere aandacht krijgt.

Casus

14 december 2020

Inpandige buitenruimtes, render-> ECHO urban design

Zo ontwerpt ECHO een sociaal-inclusieve buurt in de stad

Sociale inclusiviteit klinkt abstract, maar is al in de ontwerpfase concreet te maken. Tim Tutert en Koen de Boo (ECHO urban design) leggen uit waarom en hoe zij alledaagse ontmoetingen tussen buurtbewoners faciliteren.

Uitgelicht
Casus

1 december 2020

Studentenflat Selwerd transformatie herontwikkeling Groningen - Wikimedia Commons, 2020

Groningen zet sociale doelen centraal voor wijkverbetering

In Groningen werken Rijk en regio via een Regio Deal samen om achterstandswijken beter te maken. "Sociale doelen zorgen ervoor dat wijkvernieuwing niet alleen in gedachten, maar vooral in de praktijk een veel integraler fenomeen wordt."

Casus

18 november 2020

Luchtfoto Oosterwold Almere door Claire Slingerland (bron: Shutterstock)

Onderzoek: meer collectieve organisatie nodig voor hechte gemeenschap in Oosterwold

De meest geplande ongeplande plek ter wereld. Zo omschreef de New York Times de wijk Almere Oosterwold al eens. Sociaal-geograaf Ivan Nio onderzocht wat voor samenleving er in de afgelopen vijf jaar is ontstaan.

Onderzoek

8 maart 2021

Illustratie Zomerserie 2021 door Ineke Lammers (bron: gebiedsontwikkeling.nu)

Gimmick of geniaal: lukt dat, sociale duurzaamheid via de Community Land Trust?

De Community Land Trust is een soort mini-woningcorporatie voor mensen met een lager of middeninkomen die verbinding met de buurt zoeken. Promovendus Céline Janssen is positief en hoopt dat gebiedsontwikkelaars het aandurven.

Uitgelicht
Casus

1 september 2021

Rhapsody in Amsterdam door Meijeske fotografie (bron: gebiedsontwikkeling.nu)

Rhapsody: intelligent ontwerp kan niet zonder intelligente aanpak

Rhapsody is één van de twee winnaars van de SKG Award 2021, de Nederlandse prijs voor een bijzonder initiatief in duurzame gebiedsontwikkeling. Hoe kijken de gebiedsregisseurs zelf naar deze ontwikkeling en welke lessen hebben zij eruit getrokken?

Casus

9 augustus 2021

Paadje in Badhoevedorp door Ben Hovemann (bron: De Stelling Badhoevedorp)

Bouwstenen voor maatschappelijke gebiedsontwikkeling

Hoe kunnen bewoners zo goed mogelijk in positie komen bij de inrichting van hun leefomgeving? Het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners selecteerde zes voorbeelden van ‘maatschappelijke gebiedsontwikkeling’ om van te leren.

Uitgelicht
Analyse

14 juni 2021

Amsterdam, April 2020. Neighborhood with wooden houses, floating on the water door www.hollandfoto.net (bron: Shutterstock)

Buiksloterham in Amsterdam: circulaire stadswijk in wording

Buiksloterham aan de noordelijke IJ-oever in Amsterdam moet de eerste circulaire stadswijk van de hoofdstad worden. Tijdens de ontwikkeling wordt met de hoge circulariteitsambities in de praktijk geëxperimenteerd.

Casus

27 mei 2021

Seestadt Aspern door Jaco Boer (bron: Jaco Boer)

Zo dwingt men in Wenen levendigheid af in een nieuwbouwwijk

Hoe creëer je vanaf de eerste dag levendigheid in een wijk? Journalist Jaco Boer laat aan de hand van de Weense gebiedsontwikkelingen Seestadt Aspern en Sonnwendviertel-Ost zien hoe de gemeente dit afdwingt.

Uitgelicht
Casus

8 december 2021

Rhapsody, Amsterdam-West door Tangram (bron: tangramarchitekten.nl)

In Rhapsody zijn community managers de aanjagers van sociale duurzaamheid

Hoe zorg je ervoor dat een gebiedsontwikkeling ook in de jaren na de oplevering duurzaam blijft en de banden tussen oude en nieuwe bewoners sterker worden? In Amsterdam zetten ze community managers, een speciale kas én een cheque als troeven in.

Persoonlijk

24 mei 2022

Berichten uit Wenen door Céline Janssen (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Publiek-private organisaties maken Wenen sociaal

Doelen voor sociale duurzaamheid zijn in gebiedsontwikkeling al snel het kind van de rekening. Promovendus Céline Janssen ging op werkbezoek in Wenen en zag daar hoe het óók kan. Het geheim? Publiek-privaat stadtteilmanagement.

Onderzoek

18 juli 2022


Cover: ‘Dossier Sociale Duurzaamheid’ door Roberto La Rosa (bron: Shutterstock)